Haven Amsterdam verlost van trauma

Amsterdam heeft eindelijk de eerste klanten voor zijn containerterminal Ceres Paragon. De tegenwerking en negatieve reacties uit Rotterdam blijven een beetje ,,zielig gedoe''.

,,Zielig gedoe'', zo omschrijft directeur Pieter Bas Bredius de vrijwel voortdurende tegenwerking uit Rotterdam van Amsterdams hypermoderne containerterminal Ceres Paragon. Het afgelopen weekeinde ontving Ceres na vier jaar leegstand het eerste echte containerschip, de NYK Procyon, geladen met containers vol elektronica, speelgoed en textiel uit Shanghai. De gemeente Amsterdam heeft tot nu toe 106 miljoen euro geïnvesteerd in infrastructuur (kademuren, verharding van wegen, verlichting) op de nieuwe terminal. De Grand Alliance, een alliantie van grote containerrederijen waar ook P&O Nedlloyd nog enkele maanden deel van uitmaakt, wil Amsterdam op termijn twee keer per week aandoen. Wat voor de terminal een overslag van 130.000 containers op jaarbasis betekent.

,,Het komt er nu op aan de komende tijd te laten zien dat we met onze insteekhaven waar aan twee kanten kan worden geladen en gelost goedkoper en sneller zijn dan de concurrentie'', zegt Bredius. ,,Ook kunnen we het fabeltje uit Rotterdam ontzenuwen dat containers van hieruit niet meer dan drie hoog geladen door het Amsterdam-Rijnkanaal naar het achterland kunnen worden vervoerd. Alleen al hier verderop in de straat zitten bedrijven die op jaarbasis goed zijn voor 10.000 containers. Maar ze kijken eerst de kat uit de boom voordat ze zich bij ons als klant aanmelden.''

Bredius beseft dat de negatieve beeldvorming rond de Ceres-terminal door de lange leegstand diepgeworteld is. ,,Ik loop hier van de week het terrein op en vraag een truckchauffeur: `hoe gaat het?' `Ik moet een beetje oppassen', zegt hij. Waarom dan? `In Rotterdam beschouwen ze dit toch een beetje als besmet werk'.''

Paradoxaal hebben de ontwikkelingen in Rotterdam er mede aan bijgedragen dat de Ceres-terminal eindelijk in gebruik is genomen. Door de overname van P&O Nedlloyd door het Deense Maersk verwacht de scheepvaartwereld dat de alliantievorming in de containervaart opnieuw op zijn kop zal worden gezet. PNO Nedlloyd is binnen de Grand Alliance altijd een fervent tegenstander geweest van het aandoen van Amsterdam is geweest. Maersk en P&O Nedlloyd zullen als grootste klanten in Rotterdam altijd wel een voorkeursbehandeling blijven krijgen en hun containers door hun grote volumes naar de Maasstad vervoeren. Maar voor de concurrentie wordt door de toenemende congestie in de containervaart Amsterdam een bruikbaar alternatief. ,,Maar Maersk is zo groot en in het aandoen van niche-terminals zo pragmatisch ingesteld dat ik niet uitsluit dat hun schepen hier ook nog wel eens kunnen afmeren in de toekomst'', zegt Bredius, die zeventien jaar bij Nedlloyd werkte voordat hij directeur werd bij Ceres.

Niettemin behoren de problemen van Ceres nog lang niet tot het verleden. De grote winnaar van het project lijkt de Amerikaan Christos Kritikos. Die is er niet alleen in geslaagd de gemeente Amsterdam zo diepgaand te laten investeren dat hij bijna voor niets eigenaar is geworden van een van de modernste containerterminals ter wereld, maar ook om de nieuwe eigenaar van de terminal, de Japanse rederij NYK, onder druk te zetten. NYK kocht in 2002 een aantal Ceres-terminals van Kritikos in de Verenigde Staten, maar kreeg de terminal in Amsterdam bij die transactie tegen wil en dank opgedrongen.

Naast de oplopende verliezen waar de Japanse rederij door de leegstand sinds de overname in 2002 in Amsterdam mee is geconfronteerd, heeft Kritikos minimaal 20 miljoen euro van NYK tegoed wanneer hij zijn laatste aandelen in Ceres in 2007 verkoopt. Sinds de aankoop door het Japanse NYK van het belang in Ceres-Amsterdam is er al 25 miljoen dollar (20 miljoen euro) aan leningen door de Japanners in de terminal gepompt en zijn door NYK ook garantstellingen verleend van meer dan 30 miljoen dollar. Voor een deel van dit geld is de `huur' van de bedrijfsterreinen aan de gemeente Amsterdam betaald, dat daarmee in ieder geval een deel van zijn omvangrijke investeringen heeft teruggekregen.

De Amsterdamse havenwethouder, Mark van der Horst, is echter opgetogen over het feit dat de Ceres-terminal nu eindelijk echt in gebruik wordt genomen. Hij verwacht met de komst van de containerlijndiensten naar Amsterdam een enorme stiumulans voor de bedrijvigheid in de haven, maar ook voor de stad en de regio. Voor het havenbedrijf gaat de kassa nu ook rinkelen wat betreft het innen van haven- en kadegelden. Maar ook de nautische dienstverlening, waaronder ook sleepdiensten en beloodsing vallen, zullen financieel een stuk wijzer worden van het openen van de containerdiensten op Amsterdam. ,,Met elke arbeidsplaats op de terminal (nu ongeveer 100) worden er op termijn vier buiten het overslagbedrijf gecreëerd'', zegt Bredius.

Ook bij de belangenorganisatie van verladers in Zoetermeer (EVO) wordt de opening van Ceres juichend begroet. Vorig jaar trok de organisatie aan de bel dat het belachelijk was dat de terminal in Amsterdam `leeg' stond terwijl Rotterdam en Antwerpen de toenemende stroom containers uit Azië nauwelijks meer konden verwerken.

Ook de Vereniging van Rotterdamse Cargadoors vindt daarom de uitbreiding in Amsterdam een goede zaak. ,,Het gaat er tenslotte om dat de lading in Nederland blijft en niet naar een buitenlandse haven gaat.''

    • Marc Serné