Ernstige politieke crisis Japan

In Japan is een ernstige politieke crisis ontstaan na een nederlaag van premier Koizumi bij de stemming in het Hogerhuis over privatisering van de posterijen. Ook partijgenoten van de premier stemden tegen.

Premier Junichiro Koizumi besloot na de voor hem desastreus verlopen stemming het parlement te ontbinden en kondigde nieuwe verkiezingen aan. Die zullen op 11 september worden gehouden.

De voorgenomen privatisering van de posterijen beheerst al maandenlang de politieke agenda in Japan, en afgelopen weekeinde had premier Koizumi parlementaire goedkeuring van het wetsontwerp tot een halszaak gemaakt. Maar vanochtend bij de stemming in het Hogerhuis bleek dat ook ruim twintig partijgenoten van de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP) tegen de regering hebben gestemd. Uiteindelijk werd het voorstel met 125 tegen 108 stemmen verworpen, en moest premier Koizumi zijn nederlaag erkennen.

De premier moet nu het dreigement waarmaken uit de tijd dat hij als premier aantrad, namelijk dat hij koste wat kost zijn plannen voor hervorming van de posterijen zal doorvoeren, ook al moet hij daarvoor zijn eigen LDP vernietigen. ,,Ik zal de oude LDP verpletteren en voortgaan met een nieuwe LDP'', zei Koizumi vandaag na de stemming, aldus de publieke omroep NHK.

De post, met name de postspaarbank, creëert zoveel opwinding in Japan omdat hij al decennialang een cruciaal onderdeel van het Japanse bestuursstelsel vormt. De postspaarbank beheert ruim 3.000 miljard euro aan spaargelden waarmee de regering haar zogeheten `tweede begroting' financiert. Kapitalen gaan bijvoorbeeld naar een organisatie als de Japan Highway Corporation die het tolwegennet van Japan beheert. Winstgevendheid van deze tolwegen is nooit een overweging geweest bij besluiten over het aanleggen van bepaalde wegen, aangezien de overheid vrijelijk en zonder enig toezicht van buiten de financiering via de postspaarbank kan regelen.

Dat is dan ook de reden dat besluiten voor dergelijke projecten altijd uitsluitend afhankelijk geweest van politieke krachten. Politici met macht zorgen voor de aanleg van wegen in hun kiesdistrict, waardoor bedrijven in hun eigen regio werk krijgen en de politicus als dank stemmen bij de verkiezingen. Verandering van de structuur van de postspaarbank bedreigt dus de macht van individuele politici om dit spel te kunnen blijven beïnvloeden. In Koizumi's plannen zullen aanvankelijk de ambtenaren van het ministerie van Financiën meer controle krijgen over de fondsen.

Een tweede reden dat de post emoties oproept is dat de 400.000 werknemers een belangrijke stemmenmachine zijn bij verkiezingen, en dat vooral in de districten op het platteland. Ten eerste zullen zij hun status als ambtenaar verliezen na privatisering. Ten tweede is men bang dat veel kleine postkantoren in de provincie gesloten zullen worden. De posterijen zelf hebben daarom fel campagne gevoerd tegen privatisering.

[Vervolg KOIZUMI: pagina 4]

KOIZUMI

De regerende LDP dreigt te splijten

[vervolg van pagina 1]

Tijdens de stemming van een maand geleden in het Lagerhuis – de belangrijkste kamer van het Japanse parlement – kwam de premier juist met de hakken over de sloot. Ondanks verzet van dissidenten binnen de LDP kreeg hij toen toch een meerderheid achter zich. De Lagerhuisleden die zich destijds schikten naar de premier, zijn nu het slachtoffer van de tegenstem van het Hogerhuis. Koizumi kan alleen het Lagerhuis naar huis sturen.

De verkiezingen kunnen tot een grote splitsing binnen de LDP leiden. Stemmen binnen de partij zeggen dat men geen parlementsleden kan steunen in komende verkiezingen die in het Lagerhuis vorige maand de partijdiscipline hebben genegeerd. In totaal 51 parlementariërs van de LDP stemden destijds tegen of onthielden zich van stemming. Dit komt neer op 20 procent van het totale aantal leden van de LDP in het Lagerhuis. De vraag is of de LDP snel nieuwe kandidaten kan vinden en die in één maand tijd kan klaarstomen voor hun politieke handwerk. En de vraag is of die kandidaten vervolgens in staat zullen zijn om gevestigde politici hun zetel te ontnemen.

Hoe deze strijd zich gaat ontwikkelen is nog lang niet duidelijk. Eén van de belangrijkste tegenstanders van Koizumi en een van de belangrijkste factieleiders binnen de partij, Shizuka Kamei, zei vandaag dat ,,de premier weer bij zinnen moet komen''. ,,Het is slecht voor Japan als dit zich blijft herhalen'', aldus Kamei, die meende dat het Hogerhuis ,,zijn geweten heeft laten spreken''.

De vraag is dus of premier Koizumi in staat is de partij weer onder zijn controle te krijgen, desnoods door rebellerende leden uit de LDP te zetten, en hoe sterk de partij zal zijn die hij overhoudt.

De afgelopen maanden is de populariteit van Koizumi gestaag gedaald in de peilingen. Ook voor de rebellen en de tegenstanders van Koizumi binnen de LDP is het overgens nog maar de vraag of zij kunnen profiteren van de nederlaag van de premier. Volgens de Japanse media mag de kiezer op 11 september een eerste oordeel vellen in de stembureau's.

    • Hans van der Lugt