Een gevecht met wind en hoogte

Jelena Isinbajeva (23) heeft een droom: het wereldrecord polsstokhoogspringen 36 keer verbeteren, één keer meer dan Sergei Boebka bij de mannen. De Russin staat nu op zeventien en is favoriet om woensdag wereldkampioen te worden.

Sergei Boebka heeft lange tijd meewarig geoordeeld over polsstokhoogspringen voor vrouwen. Iemand die amper over vier meter kon komen, wilde `Mister Katapult' niet serieus nemen. ,,De vrouwen krijgen pas mijn respect als ze over vijf meter springen'', sprak de zesvoudig wereldkampioen en olympisch kampioen van 1988 ooit. Niet dat Boebka inmiddels overstroomt van enthousiasme, maar voor één atlete heeft hij grote bewondering: Jelena Isinbajeva, de Russin die op 22 juli in Londen als eerste vrouw ter wereld met de polsstok over vijf meter sprong. In een reactie op die prestatie zei Boebka: ,,Isinbajeva is uniek. Buitengewoon, dat ze nu al vijf meter heeft bedwongen.''

Die buitengewone vrouw oogt heel normaal als ze daags voor het begin van de WK atletiek in Helsinki in een luxe hotel de pers te woord staat. In een sexy bloesje, trendy spijkerbroek met grote scheuren en blitse zonnebril op het hoofd, heeft Isinbajeva vooral veel weg van een hedendaagse jonge vrouw die de geneugten van het leven niet aan zich voorbij laat gaan. De discipline van een topsportster hangt geenszins om haar heen. Zittend op een sofa begroet ze giechelend de wereldpers. Hoewel ze inmiddels het nodige gewend is, vindt ze die belangstelling voor haar persoontje hoogst amusant.

Isinbajeva (23) blijkt een openhartige sportvrouw, zij het dat ze al te persoonlijke zaken voor zichzelf houdt. Ze wil in haar grappige Engels onder geen beding antwoorden op de vraag wat ze voor een sprong allemaal tegen de polsstok prevelt. ,,Alsjeblieft, vraag daar verder niet naar. Het is iets persoonlijks, maar niets bijzonders. Ik houd dat voor mezelf.''

Over geld praat ze vrijuit, mogelijk om de indruk weg te nemen dat ze nogal op de centen is. Want Isinbajeva, wiens verdiensten dit jaar op 700.000 dollar worden geschat, wordt verweten het wereldrecord steeds met één centimeter te verbeteren om de bonus van 50.000 dollar te incasseren. Maar dat bestrijdt de atlete, die inmiddels zeventien keer het wereldrecord heeft verbeterd. ,,Natuurlijk is geld belangrijk, maar het staat pertinent niet op de eerste plaats. En als ik spring, denk ik daar al helemaal niet aan. En die tactiek van centimeter voor centimeter is ook niet waar, want ik sprong van 4,93 naar 4,96 en toen naar vijf meter. Maar vanaf nu zal ik bij elke wereldrecordpoging de lat wel één centimeter hoger leggen. Maar dat doe ik om een andere reden. Boebka heeft 35 keer het wereldrecord gebroken en dat aantal wil ik verbeteren tot 36. Om dat te halen, moet ik de één-centimter-tactiek wel toepassen. Overigens heb ik minder geld dan de mensen veronderstellen. Ik moet ook belasting betalen en percentages aan mijn manager en mijn trainer afdragen. De enige uitspattingen die ik me heb veroorloofd zijn de aanschaf van een auto voor mijn ouders en mijn zus en de verbouwing van mijn flat en die van mijn ouders.''

Isinbajeva is een bijzondere vrouw, omdat ze ogenschijnlijk zo makkelijk over grote hoogten springt én altijd zo spontaan reageert op goede prestaties. Ze danst als een gelukkig kind in het rond als ze weer een titel heeft gewonnen of een record heeft gebroken. ,,Dat komt omdat ik van mijn sport houd'', zegt ze. ,,Weet je, polsstokhoogspringen past bij mij, dat gevoel heb ik sterk.''

En dan te bedenken dat Isinbajeva acht jaar gelden geen idee had wat polsstokhoogspringen was. Ze had samen met haar zus elf jaar lang geturnd in haar woonplaats Volgograd, maar was te groot geworden om in die sport een topper te worden. Haar turntrainer stelde voor het als polsstokhoogspringster te proberen, een sport die wat betreft beweging aan het turnen verwant is. Isinbajeva vertelt dat verhaal met een glimlach. ,,Ik wist echt niet waar hij over sprak. `Polsstokhoogspringen, wat is dat?', vroeg ik. Ik had er nooit van gehoord. Net zo min van Boebka, van wie mijn huidige trainer toen zei: `Als je goed naar me luistert, kun je net zo springen als Boebka.' Ik zei: `Sorry, maar wie is dat?' Ik wist echt niet wie Boebka was!''

Haar kennis over Boebka heeft Isinbajeva versneld ingehaald, want ze verslindt inmiddels videobanden en trainingsliteratuur over hem. Ze heeft de oud-kampioen ook een aantal keren gesproken en kreeg tot haar vreugde nuttige adviezen.

Overigens was Isinbajeva bij haar kennismaking met polsstokhoogspringen allesbehalve enthousiast over de sport. Toen haar door trainer Jevgeni Tromifov, die nog steeds haar coach is, werd uitgelegd, dat je met een stok over een balk op behoorlijke hoogte moest springen, reageerde ze ronduit afwijzend. `Dat doe ik echt niet. Daar voel ik niets voor', was haar reactie. Maar op aandringen van Tromifov waagde ze toch een poging. `Probeer het een keer. En als je het dan nog niet leuk vindt, begin je er niet aan.' Maar Isinbajeva vond het wél leuk, ook al mislukte een sprong over 2,80 meter, een hoogte die lachwekkend is als ze er aan terugdenkt.

Zo begon een stormachtige carrière, omdat Isinbajeva buitengewoon veel aanleg voor polsstokhoogspringen bleek te hebben. Ze heeft de pioniers van de sport inmiddels ver achter zich gelaten. De enige die nog enigszins in haar spoor kan blijven, is de Poolse Anna Rogowska. Maar een echte bedreiging vormt die niet, omdat op Isinbajeva inmiddels geen maat meer staat. Ze is al wereldkampioene indoor en olympische kampioene. In Helsinki wordt de Russin woensdag normaal gesproken wereldkampioen.

Isinbajeva is een internationale ster geworden, van wie tegenwoordig een overwinning in combinatie met een wereldrecord wordt verwacht. ,,En dat is mentaal zwaar'', vertelt ze. ,,Het is moeilijk voortdurend aan hoge verwachtingen te voldoen. Maar ik laat me daar zo min mogelijk door afleiden. Ik neem ook alle wedstrijden serieus. En als de tegenstand niet zo hoog is heb ik altijd nog te maken met elementen als weer, vooral wind, en natuurlijk hoogte. En steeds maar weer moet ik mezelf oppeppen en er voor waken dat mijn techniek op niveau blijft. Toen ik laatst na een wedstrijd in Stockholm, waar ik niet over 5,01 meter kwam, terugkeerde in Volgograd, reageerden de mensen in de trant van: wat was er met je aan de hand?''

Met haar geboortestad Volgograd, dat ten tijde van de Sovjet-Unie Stalingrad heette, heeft Isinbajeva een sterke band. Vanzelfsprekend omdat ze er is grootgebracht, haar ouders en haar zus er wonen en zij er zelf een flat heeft, maar vooral vanwege de historie. Als scholiere heeft ze alles geleerd over de Slag bij Stalingrad in de Tweede Wereldoorlog, waar eind 1942 de Russen met bombardementen de opmars van het Duitse leger in oostelijke richting wisten te stoppen. Het zou een keerpunt in de oorlog betekenen. Maar Volgograd werd zwaar getroffen en moest na de oorlog grotendeels weer worden herbouwd. ,,Omdat ik als kind alles over de Slag bij Stalingrad heb geleerd en ik als scholier vaak die historische plekken bezocht, is Volgograd een belangrijke plek voor mij. Mocht ik ooit in het buitenland gaan wonen dan zal die band met Volgograd altijd blijven bestaan.''

Een verhuizing naar het westen zal Isinbajeva nu uit haar hoofd laten, omdat ze weet dat haar succes onder meer te danken is aan de band met Volgograd en vooral de band met trainer Tromifov. Verbreken van die samenwerking zou verstrekkende, negatieve gevolgen kunnen hebben.

Nu Isinbajeva de grens van vijf meter heeft gebroken, is de vraag tot welke hoogte een vrouw bij het polsstokhoogspringen kan reiken. De Russin houdt het vooralsnog op 5,15 meter. Zij relateert dat aan het wereldrecord bij de mannen, dat sinds 1993 6,15 meter is en nog steeds op naam van Boebka staat. Isinbajeva: ,,Ik verwacht dat het verschil in hoogte tussen mannen en vrouwen altijd een meter zal blijven.''