Zeg het met bloemen

,,In a country where the prime minister lives like this, our money is very well spent.''

De twee Amerikanen, waaronder de puissant rijke bankier/politicus Averell Harriman, die in 1948 de deur van de Haagse woning van minister-president Drees achter zich dichttrokken, togen tevreden huiswaarts. Zij waren met hun ingevlogen limousine op inspectie voor de Marshall-hulp, het miljardenprogramma van de Amerikanen om Europa uit de na-oorlogse economische malaise te trekken.

Dezer dagen rijdt opnieuw een puissant rijke Amerikaanse bankier door Den Haag. Christopher Flowers, die een vermogen verdiende als aandeelhouder en saneerder van de Japanse Long Term Credit Bank, is de enige gegadigde voor de overname van NIB Capital. Voorheen de Nationale Investeringsbank (NIB). Voorheen de Maatschappij tot Financiering van het Nationaal Herstel, kortweg: Herstelbank.

Al speelde de Herstelbank, opgericht in 1945, geen directe rol in de verdeling van de Marshall-hulp, toch zijn de twee nauw verweven: twee ongewone initiatieven die de Nederlandse financiële infrastructuur drastisch veranderden. De Herstelbank werd opgezet voor langlopende kredieten aan de industrie, een bezigheid waaraan de toenmalige commerciële banken zich niet waagden. De Marshall-hulp steunde de exportpositie van diezelfde industrie, en viel vrijwel samen met de eerste Industrialisatienota voor een robuuste economische structuur van toenmalig minister Van den Brink van Economische Zaken.

De Herstelbank was publiek-private samenwerking avant la lettre: de overheid had ruim 50 procent van de aandelen, de geldgiganten, zoals banken en verzekeraars, de rest. Aan dat staatsbelang kwam pas een eind toen de pensioenfondsen ABP en PGGM in de lente van 1999 samen de NIB kochten.

Flowers wil een deel van die oude status in ere herstellen. Hij leidt een groep financiële instellingen, waaronder ABN Amro, die samen de aandelen kopen. ABN Amro was ooit ook aandeelhouder van de NIB. En oud-ABN Amro bestuursvoorzitter J. Kalff speelt nu een bemiddelende rol.

Komende dinsdag komt NIB Capital bij haar halfjaarresultaten met de stand van zaken rondom de overname. Flowers, een voormalig fusie- en overnamespecialist bij zakenbank Goldman Sachs, wil via NIB een brug slaan naar banken die afwillen van leningen aan bedrijven die geen rente of aflossing meer betalen. Vooral Duitse banken zitten nog met enorme partijen van dit soort vastgelopen kredieten, met name in het vastgoed.

De geschiedenis herhaalt zich nooit op dezelfde manier. De Marshall-hulp wilde de Europese misère verlichten, voor Flowers en consorten is de Europese misère een nieuwe winstbron.

    • Menno Tamminga