Vrolijk leven

'Hij heeft niet stilgezeten', zei ik. 'De beste verhalen hebben ze nog weggelaten', zei Yasser. 'Hij is heel sterk; hij heeft nog in een circus gewerkt', zei Jan. We hadden het over het liefdesleven van de Hongaars/Amerikaanse grootmeester Pal Benko, over wie net een dik boek was verschenen.

Over dat circus had Jan Timman misschien in 2002 op Curaçao gehoord, waar Benko toen was als reünist van het kandidatentoernooi dat daar veertig jaar eerder was gespeeld. In het toernooiboek over Curaçao 1962 dat Timman onlangs publiceerde komt het circus van Benko niet voor, maar natuurlijk wel de tijdnood waarin hij vaak verkeerde.

Als het over Benko gaat in de schaakfolklore, gaat het over zijn vrouwen of over zijn tijdnood. Misschien hadden die dingen met elkaar te maken. Over een toernooi in Boekarest in 1948 werd al geschreven dat Benko, 'niet afkerig van de vrolijke kant van het leven', tijdens een partij in slaap was gevallen en de tijd had overschreden.

De tijd overschrijden heeft Benko later nog vaak gedaan. In de onderstaande stelling uit dat kandidatentoernooi van 1962 vond Benko in zware tijdnood de juiste zet die hem remise kon opleveren, maar tijdens het uitvoeren van die zet gooide hij een paar stukken om.

Keres drukte meteen de klok weer in, om Benko te dwingen de stukken in zijn eigen bedenktijd weer goed neer te zetten. Terwijl Benko dat deed viel zijn vlag, zodat hij verloren had. Hij was erg boos. Keres-Benko, Curaçao 1962. Zwart aan zet maakt remise.

Oplossing Schaken: 1...Lf8-c5+ en hierna viel zwarts vlag in een remisestelling. Na 2. bxc5 Dxc5+ zou zwart eeuwig schaak houden.