Superschakers

Supermannen in supervorm waren het, het Nederlandse team in het Europese landenkampioenschap in Göteborg. Dat er in de eerste ronde gewonnen werd van Macedonië was niet zo bijzonder, maar de overwinning van de volgende dag op Oekraïne was dat wel, want Oekraïne is een van de sterkste schaaklanden, winnaar van de olympiade in Calvia in 2004.

Er volgden een gelijk spel tegen Israël, een overwinning op Armenië, gelijk spel tegen Frankrijk en toen werd donderdag de hardste klap uitgedeeld: 3-1 tegen Rusland door overwinningen van Tiviakov en Timman en remises van Van Wely en Van den Doel. Cijferaars zoeken in zo'n geval uit wanneer het nog meer gebeurd is dat de Russen zo duidelijk verslagen werden; ik beperk me tot de opmerking dat het niet vaak zal zijn geweest.

Nederland was in rating het zesde land. In die eerste zes ronden werden alle vijf landen die hoger stonden bestreden en drie daarvan werden verslagen. Hoe het gisteren in de zevende ronde is afgelopen weet ik niet.

Het zou echt iets voor Nederland zijn om van Oekraïne en Rusland te winnen en dan van Cyprus te verliezen, pieker ik nu, met wat je wel een misselijke losersmentaliteit mag noemen. Genna Sosonko had er eens een aardige opmerking over: ,,Weet je waarom Mozes na de vlucht uit Egypte zijn volk veertig jaar door de woestijn voerde voordat ze het beloofde land mochten betreden?'' vroeg hij. Dat wist ik niet. ,,Omdat er zo'n lange tijd nodig was voordat de slavenmentaliteit uit hun botten was verdwenen, en zo lang zal het ook duren voor er een Nederlands team komt dat verliezen tegen Rusland niet als een gewone zaak beschouwt.'' Het is wat vlugger gegaan. Timman, die in Göteborg uitstekend speelt, heeft trouwens nooit last gehad van die slavengeest. Op de website van de firma Chessbase voert directeur Frederic Friedel een vriendelijke polemiek met de Groninger Sergei Tiviakov, onder de kop: ,,Is het een vliegtuig, is het een vogel? Het is een vogel, Sergei....''

In het gewone leven is Tiviakov een romanticus die UFO's, aura's en manifestaties van een 'parallele' wereld ziet, waar Friedel slechts vogels en technische onvolkomenheden van de camera vermoedt.

Zo zie je maar weer eens dat het gewone leven en het schaken strikt gescheiden werelden zijn. Als schaker is Tiviakov allerminst een romanticus, maar een nuchter technicus die zijn partijen met grote zorgvuldigheid en nauwkeurigheid voert. In de volgende partij lijkt het of Alexei Drejev een klasse zwakker is, zo simpel wordt hij door Tiviakov weggespeeld. Zo was het natuurlijk niet. In die wedstrijd tussen Rusland en Nederland hadden de Russen aan alle borden een hogere rating, maar het hielp hun niet.

Wit Tiviakov-zwart Drejev

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d3 d7-d5 3. Pb1-d2 Dd8-c7 4. Pg1-f3 Pb8-d7 5. e4xd5 c6xd5 6. d3-d4 e7-e6 7. Lf1-d3 Pg8-e7 8. 0-0 g7-g6 9. Tf1-e1 Lf8-g7 10. Pd2-f1 Pe7-c6 11. c2-c3 0-0 12. Lc1-g5 Wit staat klaar om met zetten als Dd2, Pg3 en h2-h4-h5 een koningsaanval te beginnen. 12...e6-e5 Om dat te voorkomen gaat zwart tot actie over, waarbij hij aanvaardt dat zijn pionnenstelling verzwakt wordt. Een Nederlander zou zeggen dat hij van de regen in de drup komt en Russische commentatoren, die over het algemeen graag Goethe, Shakespeare en Homerus in hun schaakanalyses aanhalen, zouden het over Scylla en Charybdis hebben. 13. Pf1-e3 Pd7-b6 14. d4xe5 Pc6xe5 15. Lg5-f4 Pe5xf3+ 16. Dd1xf3 Dc7-c6 17. Pe3-c2 Lc8-d7 18. Pc2-d4 Dc6-c5 19. Df3-g3 Tf8-e8 Het aannemen van wits pionoffer met 19...Lxd4 20. cxd4 Dxd4 ziet er buitengewoon onaantrekkelijk uit. 20. Lf4-d6 Dc5-c8 21. h2-h4 Pb6-a4 22. Pd4-b5 Maar ook nu is zwart in grote moeilijkheden. Hij kan niet toelaten dat wit met Pc7 binnendringt. 22...Ld7xb5 23. Ld3xb5 Te8xe1+ 24. Ta1xe1 Pa4xb2 25. Te1-e8+ Dc8xe8 26. Lb5xe8 Ta8xe8 Wit heeft de dame veroverd, maar de winst is nog een moeilijk technisch karwei. 27. Ld6-c5 b7-b6 28. Lc5-d4 Pb2-c4 29. Dg3-g5 Pc4-e5 30. h4-h5 h7-h6 31. Dg5-e3 g6-g5 32. f2-f4 g5xf4 33. De3xf4 Te8-e6 34. Df4-f5 Lg7-f6 35. Kg1-h2 Lf6-g7 36. a2-a4 Lg7-f6 37. Kh2-h3 Lf6-g7 38. g2-g4 Lg7-f6 39. g4-g5 h6xg5 40. h5-h6

MmMmMmlm

aMmMmgmM

MaMmjcMA

mMmgbKaM

GmMCMmMm

mMAMmMmL

MmMmMmMm

mMmMmMmM

De h-pion werkt beslissend aan de aanval mee. Het is niet helemaal duidelijk of wit al 41. h7+ Kg7 42. Dxf6+ Txf6 43. Lxe5 dreigt, wat hem een stuk voor drie pionnen zou opleveren, maar zwart is vrijwel in tempodwang. 40...g5-g4+ 41. Kh3-g2 Kg8-f8 42. h6-h7 Lf6-g7 43. Ld4xe5 Te6xe5 44. Df5-d7 Te5-e7 45. Dd7-d8+ Te7-e8 46. Dd8-d6+ Te8-e7 47. Dd6-h6 Te7-e2+ 48. Kg2-f1 Lg7xh6 49. h7-h8D+ Zwart gaf op.

    • Hans Ree