De praatjes naar financieel succes

De failliete valutahandelaar René van den Berg blijft voorlopig vastzitten. De meeste van zijn beleggers geloven nog steeds dat zij hun geld terugkrijgen. Hoe gingen zij met hem in zee?

Grote spiegels, een rijk versierde haardschouw, glinsterende kroonluchters, licht geboend visgraatparket en kunstig gestucte ornamenten aan het plafond. De barokke Louis XV-zaal van kasteel De Hooge Vuursche in Baarn is het decor waarin veel particuliere beleggers voor het eerst kennismaakten met René van den Berg. Violist Ernö Olah, jarenlang concertmeester van het Metropoolorkest, had vaak gemusiceerd in het kasteel dat aan het eind van de negentiende eeuw door architect Eduard Cuypers werd ontworpen. ,,Als je eens een leuk feestje hebt, is dat een prachtige locatie'', had Olah tegen zijn vriend Van den Berg gezegd.

En feestjes gaf Van den Berg sinds 2002 geregeld. Al noemde hij het ,,informatieve seminars'' onder de titel De betrouwbare strategie naar financieel succes. Samen met zakenpartner Gert van der Heiden organiseerde hij dit soort bijeenkomsten een paar keer per jaar, voor klanten en relaties van zijn eigen bedrijf Intervaluta uit Joure. Behalve in het Baarnse kasteel ook op Landgoed Lauswolt in het Friese Beetsterzwaag. Per keer kwamen er tientallen mensen op af, soms wel tegen de honderd. Violist Olah was een keer aanwezig, maar had er eigenlijk niets te zoeken. Hij was al klant van Van den Berg, of had althans in 2001 een bedrag van 300.000 gulden aan hem geleend, tegen een maandelijkse rente van 3 procent. Per maand kreeg hij 9.000 gulden ,,keurig netjes uitbetaald''.

De zaak rond de failliete valutahandelaar René van den Berg houdt de gemoederen bezig. Is de man die in de tenniswereld bekend staat als joviale sponsor (Martin Verkerk, Michaëlla Krajicek) een naïeve goedzak die naar eigen zeggen al ,,meer dan twintig jaar met de mensen een relatie heeft''? Of – weer naar eigen zeggen – is hij ,,opeens de grootste oplichter van Nederland''? Feit is dat zo'n 1.400 particulieren de afgelopen tien jaar gezamenlijk vijftig miljoen euro aan hem hebben uitgeleend, tegen hoogoplopende rentes. Onder hen vriend en schaker Hans Böhm, met wie hij twee jaar geleden een boekje over valutahandel schreef. Tot begin dit jaar betaalde hij keurig uit, iedere maand weer.

Maar toen ging het mis. Financiële toezichthouder AFM startte eind vorig jaar een onderzoek naar ontduiking van de wet toezicht effectenverkeer – Van den Berg mocht als privé-persoon geen effecten aanbieden. Hieruit volgde in maart zijn ontslag bij Intervaluta. Vanaf dat moment kon hij zijn privé-crediteuren niet langer betalen. In juni werd hij failliet verklaard. Curator Tony van Hees vermoedt dat hij nieuwe leningen aanging om oude af te kunnen betalen. Dat ruikt naar een piramideconstructie en is illegaal.

Van den Berg zelf beweert dat hij het geld in grondprojecten in Tsjechië en Turkije heeft gestoken. En ja, hij mag dat dan gedaan hebben via een ,,rijke Joegoslaaf'' die hij had leren kennen op diens boot in Marbella, op 15 september zal die over de brug komen. ,,Uiteindelijk krijgt iedereen zijn geld terug'', bezweerde Van den Berg afgelopen dinsdag tegenover het gerechtshof in Amsterdam waar het verloren hoger beroep diende tegen zijn faillissement en zijn hechtenis (sinds 22 juli).

De kasteelbijeenkomsten in Baarn en Beetsterzwaag hadden niet als doel om nieuwe beleggingsdiensten te verkopen. Het ging erom klanten te informeren over hoe de ingewikkelde valutatransacties waarmee Van den Berg zijn sporen had verdiend precies werkten. Na ontvangst met koffie en taart volgden twee lange inleidingen van Van der Heiden, een ingenieur die aan huis een eigen consultancybureau had opgezet. Die ,,gekke praatjes'' hadden volgens een van de bezoekers ,,helemaal niets'' te maken met waarvoor zij waren gekomen.

Men kwam voor Van den Berg, door Van der Heiden jolig geïntroduceerd als Van den valutaBerg. Die kwam pas na de pauze aan het woord tijdens het vragenuurtje en de ,,strategische wijnproeverij''. De bezoeker, die niet met zijn naam in de krant wil, vertelt dat er ter plekke niet ,,officieel'' zaken werd gedaan, maar ,,wel in de wandelgang''. ,,Daarbij hoorden we dat we over deze seminars niet met het bedrijf Intervaluta mochten praten. Dat lag nogal gevoelig.'' Een andere aanwezige: ,,Wie geïnteresseerd was, kreeg nadien brochures opgestuurd door Van der Heiden.'' Die brochures, zegt advocaat Klaus Vink van Van den Berg, werden gepresenteerd ,,als financiële prospectussen'', waar zijn cliënt niets van wist. ,,Als er iemand de effectenwet heeft overtreden is hij het wel. Hij had geen vergunning voor het verspreiden van beleggingsprospectussen.''

Voor Vink en het grootste deel van de beleggers is dát de crux van de zaak: niet Van den Berg is schuldig aan het beleggingsdrama, maar Van der Heiden. Vink: ,,Die heeft eerst buiten Van den Berg om, samen met andere `rayonhoofden', het aantal mensen dat geld aan Van den Berg ging lenen opgeschroefd van driehonderd in 2002 tot 1.400 eind vorig jaar. Daar verdiende hij aan. En vervolgens is hij degene die het faillissement aanvraagt.'' Van der Heiden is inmiddels naar Canada vertrokken. Aan de telefoon is het enige wat hij zegt: ,,Geen commentaar''. Zijn advocaat Jan Willem Bouwman erkent dat de twee ,,geen vrienden meer zijn''. Zijn cliënt, legt hij uit, had zelf ,,ruim zes miljoen'' aan Van den Berg geleend en kreeg als onderpand diens aandelen in het Friese effectenbedrijf Intervaluta. ,,Toen hij die in maart wilde opeisen, bleek Van den Berg die al verkocht te hebben.''

Curator Van Hees, advocaat Vink van Van den Berg en de verenigde beleggers onder leiding van Hendrik Kiestra zien voorlopig geen aanleiding om hun juridische pijlen op Van der Heiden te richten. Van Hees wil eerst het faillissement ,,netjes afwikkelen''. Vink en Kiestra willen toch echt eerst de dag van 15 september afwachten. Vink: ,,Ik geloof nog steeds dat mijn cliënt de waarheid spreekt.''