Wie was uitvinder van het woord Zielknijper?

Uit het lijstje in deze krant (28 juli) bleek dat Marten Toonder een schepper van taal is geweest. Het woord zielknijper zou van hem afkomstig zijn en is als zodanig in de Grote Van Dale opgenomen. Dat lijkt me onjuist. In de eerste bundel van `Ideeën van Multatuli' (Salamander, 1985), dat voor het eerst in 1862 uitkwam, begint het negende bericht (p. 303) met: `We kunnen ons niet weerhouden 'n kort verslag te geven van de ingrypende leerrede die gisteren in onze hoofdkerk werd gehouden door de eerwaarde ZIELKNYPER'. Op blz. 312 komt die naam nogmaals voor: `Hier komt dominee Zieleknyper.' Met alle respect voor Toonder lijkt Multatuli me de uitvinder van het woord ziel(e)knijper. Die schertsende bijnaam is dan een kleine eeuw ouder dan werd aangenomen. De betekenis is wel verschoven van dominee naar psychiater. Die psychiater heet Zebedeus. Mogelijk verwijst Toonder met die naam naar zijn geestelijke oorsprong, de dominee bij Multatuli.

    • Drs. E. A. Krabbendam