Vreugde en rouw om Operatie Storm

In Kroatië werd gisteren gefeest, in Servië gerouwd – en tussen beide landen werd geruzied: gisteren werd Operatie Storm herdacht, de militaire campagne waarmee de Kroaten tien jaar geleden een eind maakten aan de `Servische Republiek Krajina', die de Kroatische Serviërs in 1991 in de door hen bezette delen van Kroatië hadden uitgeroepen. Voor de Kroaten was Operatie Storm het eind van de oorlog om de Kroatische onafhankelijkheid.

In Zagreb werden gisteren kransen gelegd door 's lands leiders; ook elders in Kroatië, zoals in Vukovar, werd met plechtigheden stilgestaan bij Operatie Storm en de Dankdag voor de Overwinning en het Vaderland, zoals de 5de augustus heet. ,,We zijn trots op deze dagen [van Operatie Storm]'', zei premier Ivo Sanader. ,,Kroatië toonde aan dat het voor zichzelf kan opkomen.''

In Belgrado werd Operatie Storm op een heel andere manier herdacht. Bij de campagne werden tussen zevenhonderd (volgens het Helsinki Comité in Zagreb) en tweeduizend (volgens de Serviërs) Kroatisch-Servische burgers gedood en 200.000 tot 250.000 Kroatische Serviërs verdreven. Tien jaar na de oorlog wonen in Servië nog steeds 186.000 Servische vluchtelingen uit Kroatië.

Honderden van hen legden gisteren in Belgrado rozen bij de Kroatische ambassade, en kartonnen dozen die de graven van vermisten symboliseerden, en wilden een lijst overhandigen met de namen van 2627 Kroatische Serviërs die nog steeds worden vermist – maar niemand wilde de lijst in ontvangst nemen. De patriarch van de Servisch-orthodoxe kerk droeg een herdenkingsmis op die werd bijgewoond door president Boris Tadić en premier Vojislav Koštunica van Servië.

Uitlatingen van beiden leidden gisteren direct tot wrijving. President Tadiç zei over de verdrijving van ,,tussen 200.000 en 250.000 Serviërs'' dat ,,dit een georganiseerde misdaad was, bewuste moord, een ontkenning van het fundamentele recht van mensen op leven.'' Koštunica sprak van ,,een misdaad die wordt opgetekend in de annalen (-) van de ergste misdaden tegen de menselijkheid'' en ,,de grootste etnische zuivering sinds de Tweede Wereldoorlog''. De minister van Buitenlandse Zaken van Servië en Montenegro, Vuk Drašković, zei dat er geen reden was voor de Kroaten om ,,de misdaad van etnische zuivering te vieren'' en de extremistische Servische Radicale Partij noemde Operatie Storm ,,een monsterlijke misdaad''.

Die opmerkingen schoten de Kroaten in het verkeerde keelgat: ze waren ,,ongepast'', zo oordeelde de regering in een communiqué, de beschuldigingen van etnische zuivering waren ,,vals'', want Operatie Storm had slechts het doel bezet gebied te bevrijden. De schuld aan de massale exodus van Kroatische Serviërs, aldus het communiqué, ligt geheel bij ,,de verantwoordelijken voor het Groot-Servische beleid die hun volk hebben gemanipuleerd''– Slobodan Milošević en de zijnen.

De commandant van Operatie Storm, de Kroatische generaal Ante Gotovina, wordt door het Joegoslavië-tribunaal gezocht wegens oorlogsmisdaden, gepleegd tijdens de bliksemcampagne. Hij is al jaren spoorloos. De Kroatische regering blijft volhouden hem niet te kunnen vinden.