Villadorp en krakers onder de indruk van elkaar

Krakers hebben Wassenaar opgeschrikt. Ze zijn in een villa en een boerderij getrokken om het beleid van minister – en buurtbewoonster – Dekker aan de kaak te stellen.

Hier in Wassenaar, bijt de jonge politieman David toe, stoort het de mensen dat er een groepje jongeren zomaar door de lanen rondwandelt. Dat begrijpt David toch wel? ,,We krijgen belletjes uit de buurt, dus we moeten dat onderzoeken.'' Of David zich even legitimeert.

David, 25 jaar, met een kortgeschoren hoofd en een beginnend sikje, lacht misprijzend: ,,Raar, als ik in Leiden de politie bel dat er mensen door mijn straat wandelen, komen ze echt nevernooitniet langs.'' Hij wandelt gewoon onschuldig rond, vindt David, dus hoeft hij zich niet bekend te maken. Maar in een discussie over de identificatieplicht hebben de agent en zijn collega's geen zin. Eén minuut later is David gearresteerd.

Een kwartiertje verder staan er vijf politiewagens en een motoragent op de kruising van de bosrijke villawijk aan de rand van Wassenaar. Vier krakers worden afgevoerd, de een laconiek, de ander duidelijk banger. Allemaal wilden ze hun naam niet geven. De verslaggever, ook bij de wandeling aanwezig, hoeft zijn legitimatiebewijs niet te tonen.

Een half uur daarvoor waren de krakers de wijk Rijksdorp ingetrokken voor een `buurtinspectie'. Afgelopen zaterdag hadden ze hier – waar een kleine villa voor meer dan twee miljoen euro te koop staat, waar eurocommissaris Neelie Kroes en minister Dekker (Volkshuisvesting) een huis hebben – een leegstaande villa en boerderij gekraakt. Om het huisvestingsbeleid van buurtbewoonster Dekker aan de kaak te stellen.

De inspectie begon nog zo rustig, gisteren. Hoewel het de bedoeling is bij huizen aan te bellen om een enquête in te laten vullen (met `ludieke' vragen over bouwkwaliteit, inkomensdifferentiatie en leegstand) lijkt het groepje van acht krakers zich overdonderd te voelen door de ene na de andere kapitale villa die uit de oude bossen verrijst. En de keer dat ze al voor een deurbel aarzelen, is één blik op de oude vrouw achter de schuifpui voldoende om door te lopen: ze willen haar eigenlijk niet lastigvallen. De inspectie verzandt zo in een toeristische wandeling. De krakers lachen om een tuinman die denkbeeldige blaadjes van een smetteloze oprijlaan wegblaast, en vergapen zich aan een monsterbungalow die van een hoge duintop op de weg neerkijkt.

Terwijl de wandelaars genieten van de serene stilte van de beboste laantjes, komen de bewoners al in actie. Bij het voorbijwandelen is vaak de glimp op te vangen van een nieuwsgierige bewoner die net van het raam wegdraait. Bijna elke voorbijrijdende automobilist stopt om te vragen wat de krakers hier doen. Op deze sociale controle zou elke burgemeester jaloers zijn.

Bij de bezette villa spelen twee krakershonden in het pas gemaaide gras van de omvangrijke tuin. Een Jaguar cabriolet stopt aan de overkant van de vaart om het grote spandoek te lezen dat tussen de bomen hangt. Aan een lange tafel rust een tiental krakers uit in de zomerzon. Anderen knutselen wat. De as van een uitgebrand kampvuur kleurt de stenen van het terras.

In haar bikini-top en met een zonnebril over het henna-gekleurde haar geschoven geeft Mara, studente journalistiek, een rondleiding door het huis – dat in 2003 door de huidige eigenaar voor 1,2 miljoen euro werd gekocht. De voordeur is stevig gebarricadeerd (er circuleren geruchten dat cafégangers met een knokploeg de krakers zouden willen wegjagen). Ook enkele ramen op de eerste verdieping zijn met metalen bedframes dichtgespijkerd.

De voorbereidingen voor de strijd hebben wat plichtmatigs. Dit zijn geen agressieve krakers. Bij de oprijlaan naar het huis staat een groot welkomstbord. Een buurtbewoner met een groot Calvin Klein-logo op zijn hemd loopt met zijn zwarte labrador het tuinpad op. Hij stelt zich voor als Wim, de partner van Meindert Stolk, fractievoorzitter van het plaatselijke CDA. ,,Ik liep de hond uit te laten en zag dat het hier gezellig was.'' Wim, ondernemer in ruste, is wel te spreken over de actie. ,,Met de huidige woningnood kan ik het me wel voorstellen dat mensen dit doen. Ik zeg: laat maar gaan, lekker leven en laten leven.''

Mara vertelt dat er meer buren zijn langsgeweest om een praatje te maken. Het opruimen van de overwoekerde tuin deed wonderen voor de onderlinge betrekkingen. Het maakt haar blij: ,,Hartstikke leuk toch?''

Naast het huis hebben de vijftig krakers – twintig- tot dertigjarigen uit ,,heel het land'' – ook een leegstaande bollenboerderij bezet. Nu de boerderij na drie dagen timmeren weer een dak en muren heeft, is de eigenares zelfs blij met de komst van de krakers. De grond van haar boerderij moet deel gaan uitmaken van het natuurgebied Lentevreugd dat de provincie ontwikkelt en staat leeg tot de natuurontwikkeling van start gaat.

Wat willen de krakers eigenlijk bereiken? Aandacht, vertelt David, voor het in hun ogen schandalige beleid van minister Dekker (VVD). ,,Ze sloopt in achterstandswijken bijvoorbeeld goedkope woningen om er duurdere voor terug te zetten. Dat noemt ze differentiatie. Maar ik zie haar hier in Wassenaar nog geen dure huizen slopen om er goedkopere voor terug te zetten. Waarom eigenlijk niet?'' Het gebrek aan betaalbare huurwoningen is er groot genoeg voor.

In de gemeentekrant van woensdag waarschuwde het gemeentebestuur dat er de ,,indruk bestaat dat getracht zal worden hier nog meer kraakacties te ondernemen'' en riep het bestuur ,,iedereen die een leegstaand pand'' bezit op om antikraakmaatregelen te nemen.

Verder is de gemeente absoluut niet van plan iets tegen de krakers te ondernemen. ,,Ze zitten er natuurlijk niet rechtmatig, maar zolang ze geen overlast geven is er voor ons geen enkele aanleiding om er verder iets aan te doen'', vertelt de woordvoerder van burgemeester J.H.A van den Muijsenberg (VVD). Volgens de woordvoerder heeft de burgemeester het programma van de krakers bestudeerd en denkt hij dat het ,,blijkbaar een vriendelijke actie van de krakers is''.

Was het ingrijpen van de politie nodig? Volgens een politiewoordvoerder wel. De politie heeft ,,normaal gereageerd op een melding van een grote groep die zich met camera's verdacht ophield in de achtertuin van een leegstaande woning''. De burgemeesterswoordvoerder: ,,Natuurlijk is het niet professioneel om een vreedzame burger die door een straat loopt naar zijn ID te vragen. Maar hier was een melding van vreemden die zich verdacht op privé-terrein begaven.'' De krakers zijn diezelfde middag al vrijgelaten.

    • Derk Stokmans