Pionier bloedonderzoek

Afgelopen woensdag is op 90-jarige leeftijd de Nederlandse pionier in de bloedtransfusiegeneeskunde prof.dr. Joghem van Loghem overleden.

Van Loghem was van 1950 tot aan zijn pensioen in 1979 directeur van het Centraal laboratorium voor de Bloedtransfusiedienst (CLB). Tot 1986 bleef hij er adviseur. Hij bouwde het CLB uit van een kleine organisatie tot een instituut met meer dan 1.000 medewerkers.

Het CLB was niet alleen een onderzoekslab. Er werden ook medisch belangrijke eiwitten uit bloed geïsoleerd en diagnostische tests uitgevoerd. Het instituut vormde uiteindelijk een van de pijlers onder het tegenwoordige Sanquin, de bloedtransfusieorganisatie van Nederland waar ook alle bloedbanken onder vallen.

Van Loghem had het inzicht dat de complicaties met soms fatale afloop bij bloedtransfusies te maken hadden met een reactie van het afweersysteem. Hij begreep dat een grotere kennis over het afweersysteem (de immunologie) de bloedtransfusies veiliger konden maken. Zo combineerde hij de immunologie met de transfusiegeneeskunde.

Van Loghem liep internationaal voorop met het onderzoek naar en het toepassen van de kennis van weefselfactoren die belangrijk zijn bij de transplantatiegeneeskunde. In 1959 werd hij benoemd tot hoogleraar immunopathologie aan de Universiteit van Amsterdam. Het was de eerste leerstoel in dat vakgebied in Europa.

Het onderzoek naar rhesusbaby's en rhesusfactoren, waar hij direct na de oorlog mee was begonnen, heeft altijd zijn voorliefde gehouden. Het leidde, ook door het promotiewerk van de latere minister van volksgezondheid Els Borst, tot een behandeling die de dood van vele rhesusbaby's heeft voorkomen.

Wetenschappers en kunstenaars zijn op dezelfde manier creatief, vond de vaak flamboyante Van Loghem. In 1959 begon hij met het verzamelen van kunst in het CLB. Zo ontstond de eerste Nederlandse bedrijfskunstcollectie. De in 1985 opgerichte Galerie Joghem in het CLB-gebouw is een blijvende hommage aan Van Loghem.

Van Loghem `organiseerde' een scène in de verfilming van Jan Wolkers' boek Turks Fruit. Voor de opening van het nieuwe CLB-lab had hij namelijk Jan Wolkers een beeld laten maken. Dat werd Moeder en Kind. Het beeld staat nog bij het CLB-gebouw in Amsterdam-West. Van Loghem had erg zijn best gedaan om de koningin het nieuwe gebouw te laten openen, en het beeld te laten onthullen. Jan Wolkers verscheen er met een te schaars geklede vriendin. Dat leverde later een mooie Hollandse filmscène op.