La mariée était en noir

Nooit geweten dat wraak zoveel gezichten heeft. In La mariée était en noir (1967) laat Jeanne Moreau ze allemaal zien. De film, van François Truffaut, is een verre voorloper van Kill Bill. Net als Uma Thurman een kleine veertig jaar later, gaat ook Jeanne Moreau zich te buiten aan – in de woorden van Quentin Tarantino – `what the movie advertisements call a roaring rampage of revenge'.

Ze heet Julie, en op de dag van haar bruiloft is haar man doodgeschoten, op de trappen van de kerk. De vijf mannen die daarvoor verantwoordelijk zijn zal ze laten boeten, tot elke prijs. Hoe ziet een vrouw eruit die op pad gaat met een vijfvoudig moordplan (en met een opschrijfboekje waarin ze één voor één de namen van haar slachtoffers afstreept)? Hoe kijkt ze, hoe spreekt ze, hoe gedraagt ze zich? Hoe benadert ze de mannen op wie ze het gemunt heeft, als ze nog niet beseffen wie ze is? En hoe vertelt ze hen – vlak voor ze haar vonnis voltrekt – wat ze komt doen?

In het geval van Jeanne Moreau: op talloos veel manieren, met talloos veel gezichten en expressies. Het gaat je duizelen: is dit nog wel dezelfde vrouw als zoëven? Het ene moment is ze de wanhopige weduwe, het volgende is ze een ongenaakbare, koelbloedige wraakgodin. De eenzame, bittere vrouw van de ene scène, opgesloten in haar eigen wereld, is in de volgende scène kwetsbaar en aandoenlijk, op zoek naar menselijk contact. En weer even later is ze vrolijk en charmant, speels zelfs. Haar personage wordt er alleen maar geloofwaardiger op.

Als Moreau haar neerhangende mondhoeken optrekt in een glimlach, dan is dat een compleet changement – alles wordt anders. Je ziet haar opeens stralen, lachen, een huppeltje maken – en toch weet ze je er op de een of andere manier steeds aan te herinneren (geholpen door de scherpe cameraregie van Truffaut) dat ze op een bloedserieuze missie is, dat ze over lijken gaat.

Jeanne Moreau is duizend vrouwen. Soms is ze er op één en hetzelfde moment twee tegelijk. Terwijl ze een van haar aanstaande slachtoffers moeiteloos verleidt, geeft ze haar houding van intens verwijt geen moment op. Het blijkt op een ongelooflijke manier samen te kunnen gaan. De kleuter wiens vader ze straks aan een langzaam en gruwelijk einde zal laten komen, benadert ze met een innemendheid waar je warm van wordt. Je kunt je ogen er niet vanaf houden.

Dit is het veertiende deel van een serie over de films van Jeanne Moreau, naar aanleiding van een retrospectief in het Filmmuseum Amsterdam. `La mariée était en noir' (François Truffaut, 1967) is daar reeds vertoond. Eerdere afleveringen van deze serie zijn te lezen via www.nrc.nl.