`Het waren rijkeluiskindjes'

RAF-terrorist Knut Folkerts schoot in 1977 agent Arie Kranenburg dood.

Hij is al jaren weer vrij. Weduwe Joke Kranenburg kan daar niet mee leven.

,,Tijdens oud en nieuw gebeurt altijd hetzelfde. Als iedereen achter de oliebollen zit en de klok slaat, denk ik: God, die rotzak is jarig! Dat is mijn eerste gedachte, nog voordat ik mensen een gelukkig nieuwjaar toewens.'' Ze zijn even oud, Joke Kranenburg (53) en de moordenaar van haar man. En al bijna de helft van haar leven, zo'n 27 jaar, wordt ze verteerd door wrok als ze terugdenkt aan de dag dat haar man, brigadier Arie Kranenburg, in Utrecht werd doodgeschoten door de Duitse terrorist Knut Folkerts van de Rote Armee Fraktion (RAF). Haar woede is nog groter geworden sinds ze erachter is gekomen dat Folkerts nauwelijks heeft gezeten voor de moord op haar man.

In het najaar van 1977 blijken een aantal RAF-leden zich op te houden in Nederland. Bij een garagebedrijf in Utrecht komt het op 22 september tot een schietpartij als brigadier Arie Kranenburg, samen met hoofdagent Leen Pieterse en een aantal andere agenten, de Duitse activisten opwacht die een gehuurde auto komen terugbrengen. Knut Folkerts, die met een compane in de auto arriveert, grijpt onmiddellijk naar zijn pistool. Hij schiet Kranenburg dood, Pieterse raakt zwaargewond. Op het moment dat Joke Kranenburg het nieuws verneemt, heeft ze een zoontje van 22 maanden en is ze hoog zwanger van haar tweede kind. ,,Mijn zonen zijn opgroeid zonder vader,'' zegt Kranenburg. ,,Dat heeft hun levens getekend. En nu lijkt er geen afronding te komen. Dat is onacceptabel. We hebben rust nodig.''

Folkerts werd in december 1977 in Nederland tot 20 jaar cel veroordeeld. Een jaar later werd hij naar Duitsland overgebracht om daar berecht te worden (voor zijn aandeel in de moord op industrieel Hanns Martin Schleyer en procureur-generaal Siegfried Buback).

Tot 1995 was Kranenburg in de veronderstelling dat Folkerts in Duitsland levenslang had gekregen en dat hij, nadat hij had gezeten voor zijn Duitse misdaden, daar zou zitten voor zijn Nederlandse vergrijpen. ,,Maar ik moest uit de Duitse media vernemen dat Folkerts in 1995 op proef was vrijgelaten. In 2001 zijn mijn kinderen, met een begeleider van justitie, op het parket in Utrecht de dossiers van Folkerts gaan inkijken. Toen kwamen ze erachter dat zijn vrijlating definitief was geworden en dat hij zijn Nederlandse straf nog moet uitzitten.''

Niet lang daarna nam Kranenburg weer contact op met Leen Pieterse. ,,Hij vertelde me dat hij, via contacten uit de onderwereld, had vernomen dat Folkerts sinds 1995 alweer geregeld in Nederland kwam. Folkerts staat op een lijst van Interpol maar door het Schengen-akkoord kan hij gemakkelijk onopgemerkt de grens overgaan. Hij was zelfs al weer in Utrecht gesignaleerd.''

Waarom treedt u nu pas met dit nieuws naar buiten?

,,Pas recent, op 15 juli dit jaar, is door Justitie een brief verzonden aan de Duitse autoriteiten met het verzoek om het Nederlandse vonnis over te nemen en daar ten uitvoer te leggen. Ik moet nu het antwoord afwachten en heb besloten ruchtbaarheid aan deze zaak te geven omdat ik vind dat moet worden voorkomen dat de Duitse autoriteiten `nee' zullen zeggen. Ik vermoed dat de Duitse justitie de neiging heeft om deze hele kwestie in een of ander laatje te leggen omdat het hier om een oude zaak gaat.''

Dat is toch vreemd aangezien de terreurdaden van de RAF destijds in Duitsland hebben geleid tot een nationale crisis?

,,Dat is waar, maar misschien zijn er wel redenen waarom Folkerts vervroegd is vrijgelaten. Wij kunnen hier niet inschatten wat voor een deals er destijds met de RAF-leden zijn afgesloten.''

Wat gaat u doen als de Duitse autoriteiten niet tot actie overgaan?

,,Dan ben ik van plan om contact te zoeken met Bettina Röhl, de dochter van RAF-terroriste Ulrike Meinhof. Zij is journaliste en ik denk dat ik met haar de kwestie in Duitsland onder de aandacht kan brengen. Röhl heeft ernstig geleden onder het feit dat haar moeder een terroriste was. Zij beschouwt de RAF-leden als heroïnejunks die onzin uitkraamden.''

Kunt u begrip opbrengen voor het gedachtegoed van de RAF-leden?

,,Kort na de moord ben ik een boek over de Baader-Meinhof Groep gaan lezen. Ik kreeg het niet uit. Ik heb wel diverse interviews gelezen met Christof Wackernagel, een oud RAF-lid. Daarin legt hij uit dat het onacceptabel was dat oud-nazi's destijds hoge posities bekleedden. Maar verder beschouw ik die RAF-leden als verwende rijkeluiskindjes. Hoe wil je voor het socialisme zijn en voor arme mensen opkomen als je zelf nog nooit een vinger hebt uitgestoken?''

De schietpartij waarbij uw man is omgekomen wordt vaak afgeschilderd als de eerste politieke moord in Nederland. Klopt dat?

,,Het is vergezocht, maar het stoort me niet. Een politieke moord is wanneer iemand wordt vermoord vanwege zijn overtuigingen. In het geval van mijn man gaat dat niet echt op. Hij was vertegenwoordiger van een, voor de RAF-leden onwelgevallig systeem. Maar ja, in die tijd was de RAF het met bijna niemand eens, mijn man kon dus bijna iedereen zijn.''

Wat vindt u ervan dat Folkerts ieder moment in Utrecht kan opduiken ?

,,Mijn zonen en ik willen maar een ding: gerechtigheid. Folkerts moet worden opgesloten. Het is een angstaanjagend idee dat hij in de buurt kan rondlopen. Mede omdat wij niet voor onszelf instaan als we hem hier tegenkomen.''