China

Wat hebben de volgende boeken gemeen? De encyclopedie van de domheid (Matthijs van Boxtel), De eeuw van mijn vader (Geert Mak), Cyberspace Odyssee (Jos de Mul), Herfsttij der Middeleeuwen (J. Huizinga) en De luchtgitaar (Roel Bentz van den Berg).

Het zijn enkele van de 27 boeken waarvan het Nederlands Literair Productiefonds de vertaling in het Chinees heeft aangekondigd. Vierentwintig daarvan moeten in een speciale Nederlandse serie verschijnen bij Guanxi Normal University Press. Volgende maand zal staatssecretaris Medy van der Laan de Beijing Book Fair bezoeken en daar een bundel moderne Nederlandse poëzie overhandigen aan haar Chinese ambtsgenoot.

Want na succesvolle aanvallen op de Duitse, Engelse en Franse markt wil het Productiefonds nu de Chinese markt veroveren. China is met 110.000 titels al de vierde boekenproducent ter wereld.

De vraag daarbij is natuurlijk: wat lezen de Chinezen? Geen romans, volgens uitgever en schrijver Sun Yong in Publishers Weekly: ,,Mensen hebben geen geduld om een volledige roman te lezen.'' Chinezen hebben vooral belangstelling voor zelfhulp, interieurontwerp en management. Dat stelt de boekpromotoren van het Nederlandse Productiefonds voor een probleem, want die genres komen niet voor vertaalsubsidies in aanmerking. Om toch tegemoet te komen aan de Chinese wensen heeft men vooral literaire non-fictie in de aanbieding gedaan, waarbij een enkele titel (Elmer Schönbergers De kunst van het kruitverschieten) wellicht een illusie van praktische toepasbaarheid kan geven. Het geduld van de Chinezen zal op de proef worden gesteld door één (korte) Nederlandse roman: Over het water van H.M. van den Brink.

De volgende vraag is: zullen de Chinezen hetzelfde lezen als er in de originelen staat? Want al dan niet moedwillig wil er nog wel eens iets vreemds in Chinese vertalingen schuilen. Zo was er vorig jaar bij straatverkopers een roofdruk te vinden van de autobiografie van Bill Clinton, waarin deze verklaarde dat hij in zijn jeugd door een oom mee op reis naar China was genomen. Hij was er Mao Zedong enorm gaan bewonderen. Maar ook bij officiële vertalingen is het maar de vraag hoe letterlijk de Chinese autoriteiten (en uitgevers) de Nederlandse teksten willen presenteren. Zo komt in Met open zinnen van Tom Lemaire het boeddhisme ter sprake. Zal dat blijven staan? Het Productiefonds laat in de contracten een standaardbepaling opnemen aangaande letterlijke vertaling en zal de vertalingen verder steekproefsgewijs controleren, zei Maarten Valken van het Productiefonds vorige maand in Boekblad.

Wat het uiteindelijk oplevert, is volgens alle betrokkenen nog maar de vraag. Uitgever Haye Koningsveld (Anthos) verwacht ondanks de kolossale afzetmarkt nog geen gouden bergen. Hij schat dat zijn inkomsten `nog geen kwartje per boek' zullen zijn, bij een oplage van ongeveer 5.000 stuks. Maar uitgeven is vaak een zaak van geduld. Óók in een land waar de lezers geen geduld hebben. Althans niet voor een roman.