Bellen met Diergaarde Blijdorp

Ton Dorresteyn (58) is directeur van diergaarde Blijdorp in Rotterdam. Als coördinator van het Europese fokprogramma voor de Aziatische olifant had de bioloog deze week een feestje te vieren: in Artis werd dinsdag een olifantje geboren.

Al op kraamvisite geweest?

,,Ja, woensdag ben ik in Amsterdam bij mijn collega Haig Balian geweest. We hebben een borrel gedronken op de goede afloop. Dit olifantje is een pleegkind van Blijdorp. De moeder is afkomstig uit Rotterdam. En vlak voor ze naar Artis vertrok is ze gedekt door onze fokbul Alexander.''

Dit is pas de eerste olifant die in Artis is geboren. Waarom heeft het zo lang geduurd?

,,Tot twintig jaar geleden werden in dierentuinen slechts bij hoge uitzondering kalfjes geboren. En dat waren toevalstreffers, want de leefomstandigheden deugden niet. Dierentuinen hielden meestal geen mannetjes. Want bronstig – in de musth, zoals dat in India heet – zijn bullen nogal onhandelbaar. Ze eten niet meer, vallen zo'n 1.000 kilo af en meppen alles kort en klein. In dierentuinen en circussen zijn diverse oppassers en dierentemmers door bronstige stieren vermorzeld.''

Wat is er veranderd?

,,Pas sinds een jaar of twintig zijn dierentuinen recht gaan doen aan het welzijn van de olifanten. We hebben hun leefruimte drastisch vergroot en laten ze nu in familiegroepen leven, net als in de natuur. Eén volwassen stier met een groep koeien en kalfjes. Als de kalfjes gaan puberen, halen we ze bij de groep weg. En als de kudde groter wordt dan tien olifanten, splitsen we ze. In Rotterdam coördineren we het Europese fokprogramma. Een succes, in tien jaar zijn in Europa honderd kalfjes geboren.''

Wordt er kunstmatig geïnsemineerd?

,,Nee, dat doen ze alleen in Amerikaanse dierentuinen. In Europa zetten we de olifanten gewoon bij elkaar. Niet dat het vanzelf gaat, hoor. Vrouwtjes zijn maar één dag in de vier maanden tochtig. En als de olifanten elkaar niet mogen, gebeurt er niks.''

Zeker een bonkige gebeurtenis, zo'n dekking?

,,Nee, een elegante dans tussen twee zwaargewichten. Eerst een lang voorspel waarbij de stier zijn slurf op de rug van de koe legt. De paring zelf duurt hooguit een minuut. De stier heeft een zelfzoekende penis die zeker 1,20 meter lang is. Na de daad volgt een naspel waarbij het paar elkaar met de slurf betast. Een mooi schouwspel, zeker met het commentaar van de bezoekers erbij, maar het kan ook in een drama eindigen. Ramon, onze vorige fokstier, is tijdens een paring aan een hersenbloeding overleden. Hij was pas 28 jaar oud.''

En een geboorte?

,,Vaak ontroerend. De hele groep staat erbij. Zusters en tantes stellen de barende koe gerust. En na de bevalling beschermt een van de olifanten het kalfje. Maar in Artis was daarvan geen sprake, begreep ik van onze dierenarts. Dat zie je bij eerste bevallingen wel vaker, dat de moeder geen soortgenoten om zich heen duldt.''

    • Arjen Ribbens