Verliezer Venetiaan toch weer terug

Ondanks een verkiezingsnederlaag in mei is Ronald Venetiaan gisteren gekozen als president van Suriname. Zijn derde ambtstermijn zal moeilijker worden dan ooit.

Zelfs Ronald Venetiaan, de man die altijd zorgvuldig zijn bedaarde en bedachtzame imago koestert, liet gisteravond zijn enthousiasme even de vrije loop. In de Anthony Nesty-sporthal in Paramaribo, waar de verenigde volksvergadering hem zojuist voor een derde termijn als staatshoofd had gekozen, toverde de 69-jarige amateur-dichter een brede glimlach op zijn gezicht. ,,Ik ben opgelucht dat er nu een gevoel van tevredenheid is neergedaald'', glunderde de leider van de NPS.

Zowel Venetiaan als zijn Nieuw Front-coalitie (de bundeling van etnisch georiënteerde volkspartijen) mogen meer dan voldaan zijn met de uitkomst van een even geraffineerd als onvoorspelbaar politiek proces. Dat begon meteen na de parlementsverkiezingen van 25 mei, waarbij het Surinaamse electorale landschap stevig werd opgeschud. Het regerende Nieuw Front (NF) verloor bijna eenderde van haar electoraat, viel terug naar een historisch dieptepunt en raakte haar meerderheid in de Nationale Assemblee kwijt.

Maar de `oude politiek' bleek taaier dan menigeen denkt. En dus krijgt het Surinaamse electoraat, ondanks de stembusuitslag, opnieuw een regering met het NF als leidende factor en met Ronald Venetiaan als staatshoofd. De Hindoestaanse leider Ramdien Sardjoe wordt vice-president.

Het is een op het oog onlogische vertaling van het verkiezingsresultaat. Maar ze wordt werkelijkheid omdat er simpelweg geen reëel alternatief voorhanden is. De verkiezingsuitslag in mei was even duidelijk als complex. Weliswaar won de NDP van oud-legerleider Bouterse fors, maar niet genoeg om met andere partijen een meerderheid te vormen. Dat lukte het NF wel, zij het met kunst en vliegwerk. De vier `oude politieke partijen' breidden de afgelopen maanden hun samenwerking uit tot een `Nieuw Front-Plus'-coalitie. Daarin zitten, naast de creoolse NPS, de Hindoestaanse VHP, de Javaanse Pertjajah Luhur en vakbondspartij SPA ook nog de bundeling van drie binnenlandpartijen (waaronder de beweging van ex-rebellenleider Ronnie Brunswijk) en de kleine `vernieuwingspartij' DA91.

Toch was zelfs deze mega-coalitie niet voldoende om de president en de vice-president in de Assemblee gekozen te krijgen, omdat daarvoor de vereiste tweederde meerderheid ontbrak. Vandaar dat de knoop gisteren moest worden doorgehakt in de verenigde volksvergadering van kiesmannen uit ressorten en districten, waar een gewone meerderheid volstaat. Daaraan voorafgaand speelde het NF een geslepen politiek spel rond de nationaliteit van Venetiaans tegenkandidaat Rabin Parmessar. De door Bouterse naar voren geschoven Parmessar bleek nog steeds een Nederlands paspoort te hebben. Na enorme commotie in de tweede stemronde in de Assemblee, liet het NF de verkiezing in de volksvergadering doorgaan, maar wel met een inmiddels `aangeschoten' Parmessar.

Uiteindelijk lukte het de NF om opnieuw in het centrum van de macht terug te keren, maar makkelijk ging het niet. En makkelijk zal het waarschijnlijk ook de komende jaren niet worden. NF-Plus bestaat uit zoveel partijen en belangen, dat er gevreesd moet worden voor de stabiliteit. Alleen het NF zelf al is een weinig evenwichtig samenwerkingsverband. Dat de vorige regering-Venetiaan zelden daadkrachtig beleid voerde, is vooral te wijten aan het voortdurend bij elkaar moeten houden van de verschillende partijen en hun belangen op de diverse ministeries. Dat zal, met vier belangengroepen erbij, alleen maar erger worden. Tekenend is dat de overwinning van Venetiaan in de volksvergadering van gisteren heel wat minder overtuigend is dan het in eerste instantie lijkt. Ondanks de opdracht van de NF-partijleiders voor `disciplinair stemgedrag' kreeg Sardjoe 31 stemmen meer dan Venetiaan. Bovendien stemden 76 NF-afgevaardigden niet op het duo Venetiaan/Sardjoe.

De NF-Plus-regering, die achttien departementen heeft verdeeld, zal verder te maken krijgen met een krachtige oppositie. Anders dan in de voorgaande periode willen de NDP, de VVV van oud-president Wijdenbosch en de A1-combinatie van de invloedrijke vakbondsman Jiwan Sital de handen ineen slaan. Samen hebben zij 22 van de 51 zetels in de Assemblee. Er hoeven maar enkele parlementariërs van NF-Plus over te lopen – een bekend fenomeen in de Surinaamse politiek – en de coalitie komt in de gevarenzone terecht.

Op economisch en bestuurlijk gebied staat Suriname voor veel problemen. Met een relatief jong electoraat (ruim de helft van de bevolking is onder de veertig) dat sceptisch tegen de `oude politiek' aankijkt, staat het NF-Plus voor zware tijden. Venetiaan, die 12 augustus wordt beëdigd, had het gisteren over ,,voortborduren op een rijke ervaring''. Maar één ding lijkt vast te staan: deze ambtstermijn zal voor hem waarschijnlijk de zwaarste van alledrie blijken.

    • Joost Oranje