Iedere ochtend om zes uur op kantoor

Het energieconcern Shell heeft een van Europa's succesvolste managers binnengehaald als de nieuwe president-commissaris. De 54-jarige Fin Jorma Ollila, die eerder deze week aankondigde dat hij volgend jaar vertrekt als topman bij Nokia, zal Aad Jacobs opvolgen als toezichthouder. Omdat Shell nu een Britse structuur heeft, is dat een baan van gemiddeld twee dagen per week.

Shell heeft Ollila gekozen uit twaalf kandidaten, zei een woordvoerder tegen het persbureau Dow Jones. Ollila wordt de eerste `voorzitter' in deze functie die niet uit Nederland of Groot-Brittannië komt, en dat was de bedoeling. Shell heeft vorige maand zijn Britse en de Nederlandse tak gefuseerd, waardoor het bedrijf voor het eerst een gezamenlijk bestuur heeft. Om het nieuwe machtsevenwicht niet te verstoren, kon de belangrijkste niet-uitvoerende man beter uit een ander land komen.

Ollila kwam in 1985 bij Nokia werken en werd zeven jaar later bestuursvoorzitter. Indertijd was het concern een noodlijdend conglomeraat, dat ook rubberen laarzen, televisies en autobanden maakte. Ollila zag als een van de eersten de mogelijkheden van de markt voor mobiele telefoons en besloot dat het bedrijf zich daarop moest richten. Hij verkocht de divisies van het bedrijf die buiten de nieuwe focus lagen en verzamelde een team van jong talent om zich heen. Nokia is sinds 1998 de grootste producent van mobiele telefoons en netwerken. De marktwaarde steeg van 150 miljoen in 1992 tot zo'n 57 miljard euro nu.

Ollila is geen typische Fin, zegt Emile Baak, directeur Nokia van de Benelux. Zijn andere Finse collega's ,,antwoorden op een lange vraag gewoon ja of nee''. Ollila noemt hij extravert en welbespraakt, wat hem altijd goed van pas is gekomen in het contact met buitenlandse klanten en de pers.

Eind jaren negentig schudde Ollila zijn hele managementteam op. ,,Ik wil mensen weg hebben van hun comfortable plek, om de koppigheid die zich in hun hoofden opbouwt te verwijderen'', zei hij toen tegen het Amerikaanse blad Business Week.

Baak vertelt dat Ollila 's ochtends rond 6 uur op kantoor is. Tegen de tijd dat zijn collega's er zijn, kent hij al het nieuws. En hij onthoudt het ook nog, volgens Baak. Zo kan het gebeuren dat Ollila beter op de hoogte is van degebeurtenissen in een land dan degene die daarvoor verantwoordelijk is. Baak: ,,Dan zorg je wel dat je de volgende keer nog beter beslagen ten ijs komt''.

Verder roemt Baak de persoonlijke stijl van zijn baas, die hij omschrijft als zachtaardig en bescheiden. Elk jaar nodigt hij bij toerbeurt een deel van zijn hogere managers met hun aanhang uit voor een kerstdiner bij hem thuis.

Ollila en zijn managementteam hebben zelf flink geprofiteerd van de goede resultaten van Nokia. Tussen 1998 en 2001 maakten zij de aandelenopties te gelde die ze in de jaren negentig kregen. De waarde van dat totale pakket wordt geschat op 3,5 miljard euro, bijna een zesde van de operationele winst die het bedrijf in dezelfde periode boekte.

De baan bij Shell zal Ollila al snel twee dagen per week kosten; een president-commissaris bij een Angelsaksisch bedrijf heeft een uitgebreider takenpakket dan bij een Nederlandse vennootschap.

Ollila krijgt bij Shell te maken met de erfenis van het reserveschandaal, waarbij Shell een kwart van zijn oliereserves moest afboeken en de topman moest opstappem.

Ollila heeft volgens de Nederlandse Shell-topman Jeroen van der Veer een ,,excellente reeks successen'' op zijn naam staan. ,,We hebben de beste man gevonden voor deze baan.''