Israels-expositie breidt uit met doek uit privé-bezit

Een tentoonstelling inrichten is ook een manier om werk van een kunstenaar boven water te krijgen. Vanaf vandaag hangt in Museum Mesdag in Den Haag een vergeten werk van Isaac Israels, Vrouwen op weg naar Batavia. Het werd aangeboden door een particulier, wiens grootvader het in 1922 in Indië direct van de schilder had gekocht. Israels verbleef van eind 1921 tot oktober 1922 op Java, en schilderde zich er naar eigen zeggen ,,half dood''.

In de aanloop naar de tentoonstelling Isaac Israels en Raden Mas Jodjana, een Indische vriendschap meldde zich al een man bij het museum die onthulde dat zijn moeder aan boord van het schip naar Indië een romance beleefde met de veel oudere Israels. Voor de liefdesbrieven en de foto's van deze affaire is een vitrine ingericht.

Vorige week stelde bovendien een afstammeling van fotograaf Henri Berssenbrugge de correspondentie tussen Berssenbrugge en de Javaanse prins Jodjana ter beschikking. ,,Dat maakte het mogelijk de foto's van Jodjana te dateren'', aldus conservator Maartje de Haan van Museum Mesdag.

Bij haar bezoek aan de particulier zag De Haan meteen dat het museum al een portret had van de vrouw links op Vrouwen op weg naar Batavia. Inmiddels heeft ze ontdekt dat er vier varianten bestaan: een studie, een schilderij met twee van de vrouwen en eentje met één vrouw. Het doek met drie vrouwen is een keer eerder uitgeleend, in 1958/'59, voor een reizende expositie van vier maanden.

Het schilderij, dat vanaf vandaag tot eind september te zien is, is ernstig vervuild. ,,Het lijkt wel of er een sigarenfabriek tegenaan heeft zitten roken.'' Het museum beschikt niet over de 600 euro die het kost om het doek te reinigen. De Haan: ,,Ik probeer de eigenaar over te halen het te laten schoonmaken. De kleuren op het werk met één vrouw zijn ontzettend mooi. De lucht is zomerblauw, de oranje hoofddoek heel fel.'' Opgeknapt is het werk veel waard. De Haan: ,,Het is een prachtige olieverfschets. Ik schat het op honderd- à hondertwintigduizend euro.''