Zware kritiek op ontwapeningswet in Colombia

De nieuwe wet die voorziet in de ontwapening van zo'n 15.000 paramilitaire strijders in Colombia zal het land geen vrede brengen. De wet houdt in dat de overgrote meerderheid van de paramilitairen die de wapens neerleggen nooit verantwoording zullen hoeven af te leggen voor duizenden moorden en ontvoeringen die ze de afgelopen twintig jaar hebben gepleegd.

Die conclusie trekt de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) in een vandaag gepresenteerd rapport over de demobilisatie van illegale strijders in Colombia. Het rapport is mede opgesteld op basis van interviews met talrijke van de ongeveer zesduizend paramilitairen die reeds de wapens hebben neergelegd.

Volgens HRW laat de nieuwe wetgeving misdadigers vrijuit gaan. De regeling die voorziet in werkstraffen op landbouwbedrijven voor paramilitairen die de wapens inleveren maakt bovendien uitlevering van strijders onmogelijk. Tientallen paramilitaire leiders worden in de VS gezocht omdat ze zich schuldig hebben gemaakt aan grootschalige drugshandel. Volgens Human Rights zullen de ,,maffia-achtige organisaties gewoon in tact blijven''.

De demobilisatie zal alleen tot gevolg hebben dat ,,paramilitaire leiders hun criminele vermogen witwassen en politieke macht verkrijgen'', aldus José Miguel Vivanco, directeur Amerika van HRW. Het afgelopen weekeinde heeft een paramilitaire groep van zevenhonderd strijders onder leiding van Julian Castano de wapens neergelegd. Castano, die door de VS wordt gezocht voor cocaïnehandel, kondigde aan de politiek in te gaan. Gisteren volgde de ontwapening van 2.000 paramilitairen onder leiding van Diego Murillo, de opvolger van cocaïnehandelaar Pablo Escobar.

,,Het enkel ontwapenen van deze groepen zal niet bijdragen aan het verminderen van het geweld. Zolang hun macht en rijkdom gehandhaafd blijft, zal het voor paramilitaire groepen eenvoudig zijn nieuwe wapens aan te schaffen en gedemobiliseerde strijders te vervangen door nieuwe rekruten'', aldus Human Rights Watch. De mensenrechtenclub zegt veel paramilitaire strijders te hebben gesproken die toegeven zich aan massamoorden en ontvoeringen te hebben schuldig gemaakt. Bijna niemand was er ooit over verhoord. Van de zesduizend ontwapende strijders zitten er slechts 25 gevangen. Slachtoffers van de misdaden wachten nog steeds op schadevergoeding.

Volgens HRW kan de Colombiaanse regering ook nooit goed vaststellen welke misdaden zijn gepleegd en wie daarvoor verantwoordelijk kan worden gesteld. Er wordt bijvoorbeeld niet geregistreerd wie welk wapen inlevert zodat nooit kan worden onderzocht of met het wapen van iemand bepaalde misdaden zijn begaan.

De huidige wetgeving zal ook worden gebruikt om in de toekomst linkse guerrillagroepen – zoals de FARC en ELN – te ontwapenen. Volgens HRW krijgen dan nog eens zo'n twintigduizend gangsters alsnog een legale status.