Krant en televisie

De Nederlandse televisie heeft bepaald sober gereageerd op de plotselinge dood van Duisenberg, toch een Nederlander die het ver heeft gebracht. Er werden wat obligate hoogtepunten uit zijn carrière getoond, enkele vrienden kwamen aan het woord en daarmee moesten we het doen. In het buitenland was de berichtgeving onvermijdelijk nog beknopter, maar ook kritischer. Had Duisenberg volgens de Nederlandse televisie eigenlijk nooit een stap verkeerd gezet, de BBC maakte melding van zijn moeizame omgang met de pers, die tot diverse incidenten heeft geleid en van kritiek op het rentebeleid dat hij voerde als chef van de Europese Centrale Bank.

Ik was verbaasd dat Nova niet de moeite had genomen op zijn minst een deel van zijn uitzending te besteden aan een terugblik op Duisenbergs loopbaan. In plaats daarvan kregen we volkomen overbodige beelden van een half seniel voortschuifelende Corneille, die tegen zichzelf had moeten worden beschermd. Bovendien werd de kijker helemaal niet duidelijk gemaakt wat er nu eigenlijk met Corneille was gebeurd en wie er in deze kwestie gelijk had. Van hoor en wederhoor was in ieder geval geen sprake.

Waarschijnlijk zal Nova hebben besloten Duisenberg te laten rusten omdat direct na Nova een lange documentaire werd herhaald, die het VPRO-programma Tegenlicht had gemaakt bij gelegenheid van Duisenbergs afscheid in 2003. Dat was een alleraardigst, maar wel erg impressionistisch werkstuk. Duidelijk werd dat Duisenberg een aardige, rustige en introverte man was, die zeer van het leven en van een buitengewoon groot aantal sigaretten kon genieten. Hoewel even zijn soms wat al te grote en borstelige openhartigheid aan de orde werd gesteld, leken de documentairemakers grondig aangestoken door de berustende mildheid van hun onderwerp. Ook in deze documentaire was geen sprake van een kritische analyse van zijn carrière. Allerwege werd gesteld dat Duisenberg president van de Europese Centrale Bank is geworden om zijn verpletterende betrouwbaarheid en deskundigheid, maar daar kunnen toch ook wel wat vragen bij gesteld worden. Een Duitse president was voor de Fransen volkomen onacceptabel en zo zochten de Duitsers naar een president die het dichtst bij hun opvattingen stond en vonden die in de president van de Nederlandse Centrale Bank, die de gulden lange jaren aan de mark had gekoppeld. Vond nu werkelijk niemand het de moeite waard om het werkzame leven van Duisenberg aan een wat afstandelijker en diepgravender analyse te onderwerpen?

Wellicht was het eigenlijk een zegen dat Duisenberg, bij gebrek aan charisma, de emoties van de televisieredacties niet had weten te beroeren. Het ontbrak dan misschien aan analyse, maar het ontbrak gelukkig eveneens aan de hysterische explosie van sentimentalisme waarmee de televisie sinds jaren de dood van charismatische of overbekende personen begeleidt. De televisiekijker die nog bij zijn volle verstand is, weet nu dat hij voor een week of vier moet emigreren naar een onbewoond eiland als er iemand doodgaat van de statuur van de paus of prins Bernhard. Dan worden de journaals en nieuwsrubrieken wekenlang voor meer dan de helft gevuld met kritiekloze, sentimentele nonsens. Ook in die situaties ontbreekt het volledig aan kritische analyse. Het ligt voor de hand om te concluderen dat iemand die werkelijk goed geïnformeerd wil worden beter een krant kan lezen dan naar de televisie kan kijken. Dat is echter een zwaktebod waarmee de televisieredacties wel erg gemakkelijk van hun verantwoordelijkheden worden ontslagen. Die redacties zijn heel behoorlijk bemand. Hoe komt het dan dat het televisienieuws en de analyse van dat nieuws zo vaak onder de maat blijven? Wat in een krantenstuk kan, kan toch ook op de televisie?

    • Maarten van Rossem