Dorpsnieuws wordt populair op wereldmedium

Berichten over een mislukte vakantie of een nieuwe kapsalon vinden gretig aftrek op lokale nieuwssites. Internet is het nieuwe dorpsplein. ,,Er moet wel een kern van waarheid inzitten.''

De vakantie van de familie Weerkamp uit Goor verloopt niet naar wens. Het gereserveerde vakantiehuis aan het Italiaanse Gardameer is allesbehalve dat wat ze is voorgespiegeld. De volgende ochtend keren ze gedesillusioneerd terug naar huis. Een oplettende buurman hoort het verhaal en tipt de makers van de lokale website Goorsnieuws.nl. ,,Ik bel met de familie, vraag om een fotootje en het gaat vrijwel direct de site op'', zegt Paul Schabbink van de website. Het bericht ,,2.500 kilometer in drie dagen'' lokt binnen enkele uren tien reacties uit.

Het `nieuws' van de ultrakorte vakantie van de familie Weerkamp staat symbool voor Goorsnieuws.nl: snel, laagdrempelig en veel bekeken. Drie maanden geleden werd een weblog met uitslagen van een café-biljarttoernooi uitgebouwd tot nieuwssite voor heel Goor (12.300 inwoners). Afgelopen weekeinde werd in hetzelfde café op feestelijke wijze een vernieuwde website in gebruik genomen, die in twee dagen tijd meer dan 4.000 bezoekers trok. ,,Er is een duidelijke behoefte aan kleinschalig, persoonlijk nieuws'', concludeert Schabbink, één van de initiatiefnemers.

Verschillende plaatsen en wijken gingen Goor al voor. De lokale websites fungeren met hun links als een soort startpagina en brengen letterlijk en figuurlijk het nieuws van om de hoek. Dit komt uit reguliere bronnen zoals politie en gemeente, uit andere media maar vooral via tips vanuit de bevolking. De site Heino-online, gemaakt voor het Sallandse dorp Heino, kan en wil zelfs niet zonder hulp uit de gemeenschap bestaan. ,,Ik ben het cement tussen de stenen, maar de stenen moeten uit het dorp komen'', zegt initiatiefneemster Hilde Klaster. Haar ,,gezellige, niet al te diepgaande'' site biedt zowel een verslag van een gemeentelijke commissievergadering als tuintips.

De sites Heino-online en Goorsnieuws.nl slaan aan in plaatsen die, niet toevallig, de afgelopen jaren betrokken waren bij een gemeentelijke herindeling. ,,Hierdoor hebben ze een stuk van hun eigen identiteit verloren, die krijgen ze nu weer terug'', zegt Hilde Klaster. In Goor speelt volgens Paul Schabbink ook het fusieproces en schaalvergroting bij de regionale krant een rol. ,,Mensen lezen nieuws uit Delden en Bentelo (net als Goor behorend tot de Hof van Twente) maar dat interesseert ze niet. Ze willen nieuws uit Goor.''

Door de onbeperkte mogelijkheden zijn internetsites in het voordeel op gedrukte media, zegt Frank Jansen of Lorkeers van Roalte.net, een site voor de gemeente Raalte. Als het gemeentehuis wordt verbouwd, plaatst de regionale krant één foto. Roalte.net zet er gelijk dertig op de site. ,,Mensen willen het toch zien.'' De populariteit van Roalte.net is met name het afgelopen jaar gestegen. ,,Van honderd naar vijfhonderd per dag'', zegt Jansen of Lorkeers.

De nieuwsdrempel bij lokale sites is laag; een scheve lantaarnpaal, een nieuwe kapsalon, de aanleg van een weg. Zelfs een simpele foto van een vrachtwagen die zich door een winkelstraat wurmt, en volgens de klassieke journalistieke normen geen nieuws is, lokt op Goorsnieuws.nl een discussie uit over het bevoorradingsbeleid in het centrum. De reacties zijn niet altijd even genuanceerd. Toen er melding werd gemaakt van een vechtpartij in een café, zetten de ruziemakers hun vete voort op de site via reacties op het bericht. ,,Hoe meer reacties, hoe meer onzin'', weet Schabbink inmiddels. Om greep te houden op de inhoud is Goorsnieuws overgestapt van een vrij weblog naar een gecontroleerde site, waarbij registratie verplicht is. Discrimerende en beledigende opmerkingen worden zo snel mogelijk verwijderd.

Autoriteiten hebben soms moeite lokale internetsites te plaatsen, vooral als niet direct duidelijk is wie wat geschreven heeft. ,,Ze horen alles en zonder te verifiëren wordt het erop geknald'', zegt een woordvoerder van de politie Twente. De gemeente Raalte ontzegde de makers van Roalte.net en Heino-online enkele maanden geleden de toegang tot een persconferentie en voorzag ze niet meer van persberichten. Het argument was dat het niet om professionele journalisten ging maar er waren ook inhoudelijke bezwaren. ,,Het is een heel andere manier van berichtgeving, er worden meningen gegeven en daar moet je erg aan wennen'', verklaart een woordvoerder van de gemeente. Frank Jansen of Lorkeers van Roalte.net, dat claimt ,,de laatste geruchten, nieuws en feiten'' op een rij te zetten, zegt als procesoperator in een kaasfabriek ,,niet gehinderd te worden door enige journalistieke kennis.'' ,,Ik schrijf over onderwerpen waar iedereen in het dorp het al weken over heeft. Dus dan moet er wel een kern van waarheid inzitten.''

De journalistenvakbond NVJ beschouwt de makers van de websites als journalisten. ,,Als ze tenminste over dezelfde zaken schrijven als journalisten, en niet alleen over cavia's en konijnen'', zegt bestuurslid Erik van Heeswijk. Hij vindt het vreemd als overheden, die transparantie hoog in het vaandel moeten hebben staan, geen informatie verstrekken aan dit soort sites. ,,Ik denk dat het een kwestie van gewenning is. Vroeger was het overzichtelijk. Je had de kranten, een regionale omroep, je kende iedereen. Er moet zich een nieuw evenwicht vormen.'' De gemeente Raalte heeft de boycot na protesten van de lokale sites opgeheven. ,,Je kunt het ook positief zien'', zegt de gemeentewoordvoerder. ,,Steeds minder mensen lezen kranten maar zitten wel vaker op internet. Als ik iets naar ze stuur, nemen ze het vaak één op één over, een krant zal dit niet snel doen.''

Kranten spelen in op het succes van lokale nieuwssites. De nieuwe fusiekrant die ontstaat door samenvoeging van het Algemeen Dagblad en enkele regionale kranten gaat voor de berichtgeving van het lokale nieuws op internet gebruik maken van `burgerredacteuren'. Zij mogen foto's en berichten aanleveren, die mogelijk ook gebruikt worden voor de papieren krant. Het Haarlems Dagblad en het Limburgs Dagblad hebben in 2004 met financiële steun van het Bedrijfsfonds voor de Pers digitale wijkkranten opgezet, specifiek gericht op een buurt. Verslaggevers zijn vrijgemaakt om, samen met bewoners, te berichten over de Amsterdamsebuurten in Haarlem en de GMS-buurt in Heerlen. De sites trekken dagelijks zo'n tweehonderd bezoekers. ,,We weten nu beter wat er in de wijken speelt'', zegt projectleider Léon Klein Schiphorst van het Haarlems Dagblad, dat samen met bewoners ook elke twee weken een printversie van de digitale wijkkrant maakt. Hij is niet verbaasd over het succes van lokale sites. ,,Als krant zijn we te passief en afwachtend geweest en hebben daardoor veel lezers verloren. Met zo'n wijkkrant proberen we de band met de lezers te herstellen.'' Dat kan alleen door de traditionele journalistieke normen en waarden overboord te zetten, zegt internetjournalist Michiel Metsaars van het Limburgs Dagblad, verantwoordelijk voor de berichtgeving in de GMS-buurt. ,,Je moet beseffen dat een losliggende stoeptegel in een wijk echt nieuws kan zijn.'' Het Haarlems Dagblad wil het initiatief met steun van de gemeente uitbreiden; het Limburgs Dagblad draagt in verband met het stopzetten van de subsidie de wijkkrant binnenkort over aan de buurt.

In de plaatselijke nieuwsvoorziening spelen ook omroepen een belangrijke rol. Regionale omroep RTV Oost ziet de lokale websites echter niet als een bedreiging. ,,Wij richten ons meer op het provinciale nieuws. Lokale nieuwssites zijn voor ons meer aanvullende nieuwsbronnen dan concurrenten'', zegt adjunct-hoofdredacteur Marcel Oude Wesselink. Wel constateert hij dat nieuwsvoorziening steeds meer op lokale schaal wordt afgestemd. ,,Het is te vroeg om te zeggen wat dit voor ons betekent.''

    • Martin Steenbeeke