Het nieuws van 1 juli 2005

Natuurlijk!

In de rubriek Natuurlijk!!! op de Kinderpagina van het Cultureel Supplement van 24 juni stapelt Menno Steketee halve en hele onwaarheden op elkaar. Bij de eerste zin al slaat hij de plank mis: `De natuur is slim ontworpen.' We hebben de afgelopen weken toch via de media vernomen dat er aan de natuur geen idee ten grondslag ligt? De termen `vernuft' en `doelmatigheid' wekken diezelfde onjuiste indruk: dat iemand dat koeienoog heeft zitten ontwerpen. Het is des te treuriger dat hij een van de sterkste argumenten tegen zo'n ontwerper – die schijnbare verkwisting en de veronderstelde slordigheid – gek noemt. De natuur verkwist helemaal niets. Dat veronderstelt een doel, terwijl het alleen maar draait om voortplanten en vermenigvuldigen. Zo leggen de meeste vissen miljoenen eitjes, waarvan 99,999 procent nog voor ze zijn uitgegroeid tot geslachtsrijpe individuen ten prooi vallen aan andere dieren.

Waarom zijn ecosystemen zo kwetsbaar? Is dat een ontwerpfout? Nee. Het veronderstelde evenwicht der soorten in een ecosysteem is helemaal geen evenwicht. De wetten der natuur zijn onontkoombaar. Elke generatie moet zich bewijzen temidden van een veranderlijke wereld vol nieuwe generaties concurrenten. Daarbij is in de loop van miljarden jaren een complexe samenhang ontstaan, waarin soorten voor hun voortbestaan onderling afhankelijk zijn. Maar die evolutie gaat langzaam, en dus zien wij in de levende wereld om ons heen alleen een momentopname. Onze geestelijke evolutie, heeft in de afgelopen eeuwen geleid tot een nieuwe diersoort: de industriële mens. En wij voelen ons ten onrechte onafhankelijk van, en zijn helaas meestal sterker dan, de ons omringende natuur. Dus roeien wij met het grootste gemak allerlei soorten uit. Soms gericht, als we er last van hebben, maar meestal ongemerkt, gewoon als bijproduct van onze andere activiteiten.

Dat er, mogelijk door het broeikaseffect, maar vrijwel zeker door ons ingrijpen, voor onze kust meer dolfijnen zijn is een zoveelste teken dat we de wereld om ons heen vaak onomkeerbaar veranderen.