Zelfzorg voor dieren

Wie zorgt voor de kat als de eigenaren een weekeind weg zijn? Sommige taken kunnen worden geautomatiseerd. De voederbak met nieuw voer, vers stromend water en kattenbakken, die zichzelf verschonen.

In menig huishouden is de verzorging van de huisdieren een bron van zorg. Wie geeft de kat eten terwijl je een congres bezoekt, wie laat de hond uit als de familie een weekend gaat wandelen? Honderdduizenden huisdiereigenaren worstelen dagelijks met dit soort vragen. Weinigen durven erover te spreken, want wie vrijwillig een hond, kat, fret, cavia of konijn neemt, verplicht zich tot verzorging.

Dat er lotgenoten zijn besef je bij het lezen van reclameteksten voor de oplossingen. Bijvoorbeeld: `De droom van iedere huisdiereigenaar is om aan het eind van een werkdag gewoon met vrienden te kunnen gaan dineren zonder zorgen te hebben over de hond die te lang binnen zit. [...] Wie zou niet van het gedoe af willen zijn om de hond of kat naar een pension te moeten brengen, of om een tiener te vinden die de verzorging wil overnemen als je een dag naar de bergen of een meer wil?' Merk op dat de honden- of katteneigenaar hier al oplossingsgericht bezig is door slechts één dag naar de bergen of het meer te willen, in plaats van een week of langer zoals normale mensen zouden doen. Korter dan een dag lukt hem gewoon niet – en dan nog werpt het huisdierverzorgprobleem een schaduw over het uitje.

De oplossing is even geniaal als simpel: laat de dieren zichzelf verzorgen, net als in de natuur. Alleen hebben huisdieren daar wat technische ondersteuning bij nodig. John Hofstede van Faunaland Hofstede in Den Haag haalt een step dine van 17,95 euro uit de verpakking. De hond of kat nadert de voerbak en stapt uiteindelijk op een plateau waardoor de deksel van een voerbak zich opent. Geen elektronica, het dier drijft zelf het mechaniek aan, puur door zijn gewicht. ,,Dit snapt een kat direct'', zegt Hofstede, ,,hier hoef je ze geen cursus voor aan te bieden.'' De `step dine' is wat je noemt een instapmodel onder de automatic pet feeders. Het voer blijft vrij van vuil en ongedierte, bezwaar is dat het huisdier alles in één keer kan verorberen, waarna de eigenaar zijn vakantie of congres zal moeten onderbreken om de step dine bij te vullen.

Dat kan beter. Uit een andere doos haalt Hofstede de techno feed call-o-matic van 49,95 euro die een hond tot 20 kilo tot drie dagen kan voederen, mits de vier batterijen vol zijn. Zoals `techno' en `matic' al aangeven gaat alles behalve het eten vanzelf. De baas kan voor vertrek een korte boodschap inspreken, bijvoorbeeld dat het etenstijd is. Die tekst schalt door een luidspreker in de geautomatiseerde voerbak zodra het eerste, respectievelijk het tweede, respectievelijk het derde compartiment met brokken via een wegschuivende klep wordt vrijgegeven. De tussenliggende periode is instelbaar op 8, 16 of 24 uur. Uiteraard zijn er ook voederbakken voor twee maaltijden, zoals de Engelse `Pet Safe Pet Feeder'. De bakken hebben een soort ingebouwde eierwekker, instelbaar tot 48 uur, en een deksel die openspringt als het tijd is. De `Cat Mate C-20' en de `Cat Mate C-50' leveren twee respectievelijk vijf maaltijden, aan katten in het bijzonder. Blikvoer blijft langer vers dankzij de koelelementen, die voor vertrek op temperatuur te brengen zijn in het vriesvak van de ijskast en die onder de bakken passen. Wie meer dan één hond of kat heeft en genoeg geld, koopt een automaat waarvan de compartimenten opengaan als het tijd is en als het juiste dier eraan komt, met de juiste chip aan zijn halsband. International Pet Trading Services in Waalwijk levert ze.

Ook het wateraanbod valt te automatiseren. Hofstede verkoopt bijvoorbeeld de `Cat-it water fountain', een futuristisch ogende constructie met snoer en stekker die water koelt, filtert en rondpompt. Over de buitenzijde van een plastic bol loopt het naar beneden. ,,Stilstaand water wordt vies'', verduidelijkt Hofstede. Namens de importeur, gebr. De Boon in Gorinchem, meldt Ed de Bever dat de fontein ,,zeer goed aanslaat, want veel katten willen niet uit stilstaand water drinken. We hebben nu al drie modellen op de markt.''

De geautomatiseerde verzorging van een kat valt uit te breiden met het deurluik dat alleen opengaat als het naderende dier de juiste chip aan zijn halsband heeft hangen. Ze bestaan ook voor de hond, maar die heeft meer nodig om zichzelf verantwoord uit te laten, te weten een omheining. Bij gebrek aan een schutting, muur of gaashek kan dat met de populaire elektronische hekken, die onder meer door Altranet in Rumpt worden geïmporteerd. Op of net onder de grond moet een draad worden aangebracht en de hond krijgt een speciale halsband om. Directeur Tineke Stam: ,,Bij het naderen van de draad hoort de hond een pieptoon. Loopt hij door, dan krijgt hij een lichte statische correctie. In het wild corrigeren honden elkaar in de nekstreek, en door die associatie luistert de hond zeer goed naar dit signaal. Hij krijgt veel vrijheid, hij kan heerlijk in de tuin, en zijn baas wordt niet meer boos omdat hij wegloopt.''

Of de baas wordt niet boos omdat hij een lang weekend in Londen zit. Volgens dr. Matthijs Schilder, etholoog aan de faculteit voor diergeneeskunde en biologie aan de Universiteit Utrecht, veroorzaken de onzichtbare hekken soms eigenaar-hond-conflicten. ,,Mensen die vlak bij een hond staan wanneer hij een schok krijgt blijken soms te worden aangevallen.'' Beter nieuws is dat Stam nog nooit hoorde van een hond die door de barrière brak. ,,Na de installatie moet je wel twee weken tien minuten per dag met de hond trainen. In juni komen we met een nieuw Amerikaans systeem, maar dan voor de kat.'' Ook voor de kat: de gemotoriseerde kattenbak die zichzelf schoon harkt en waarmee maximaal vijf katten maximaal een week alleen kunnen blijven. Qua bak dan. Binnenkort via Altranet, nu al op internet.

Voor hondeneigenaren is langer wegblijven dan vijf dagen zeker een optie, wat de fabrikanten betreft. ,,Het kan een equivalent van 20 dagen voeding voor een gemiddelde hond verdelen'', schrijft een Belgische detaillist onbekommerd over de Pet Feeder van 225 euro, waar negen kilo hondenbrood in gaat. Zelf drie weken op vakantie gaan en de hond achterlaten met een voederautomaat en een emmer water wordt unaniem veroordeeld door huisdierexperts en importeurs van huisdierattributen, blijkt bij een rondvraag. Maar hoe lang mag dan wel, geredeneerd vanuit de hond of kat? Schilder: ,,Naar mijn weten is er nog nooit onderzoek gedaan naar de effecten van voederautomaten.'' Mede gelet op het enorme aanbod betekent geen bericht waarschijnlijk goed bericht. Michel Dingemans, verkoopdirecteur van IPTS, verduidelijkt: ,,Als hij kapotgaat, zit de hond drie dagen zonder eten. Modieuze aspecten zijn niet van belang, het gaat bij voederautomaten om functionaliteit en hoge kwaliteit.'' En inderdaad: noch de Dierenambulance Rotterdam, noch de landelijke Dierenbescherming, noch de huisdierenbrancheorganisatie Dibevo kreeg ooit te maken met dierenleed wegens defecte voederautomaten.

Dus gewoon maar aanschaffen en onbekommerd op reis? Ja, maar niet lang en met een reeks aandachtspunten. Dingemans: ,,Over het algemeen niet meer dan twee dagen. Langer kan, maar ik ben er niet zo voor.'' Dierenarts Joost van Herten van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) komt ook op maximaal twee dagen. ,,En er is een verschil tussen honden en katten. Een kat is veel zelfstandiger. Honden zijn sociale dieren, ze hebben gezelschap nodig om zich te kunnen handhaven. Vanuit de hond bezien is een hele dag alleen in huis ongewenst.''

Voor elke voederautomaat geldt: uittesten voor je weggaat. Tip van Schilder: installeer een videocamera en zie hoe de hond zich gedraagt als hij twee dagen wel water, voer en een tuin heeft, maar geen gezelschap. ,,Ik hoor van studenten die hun hond een dag alleen laten met een bak voer dat de hond pas gaat eten als de baas thuiskomt.'' Alleenzijn bezorgt veel honden stress. Als je een hond alleen laat met technische ondersteuning, adviseert Schilder twee stress-reducerende maatregelen. Vraag de buren om af en toe even langs te gaan en geef de hond een kong: een rond geval waar voedsel in kan dat er alleen na veel inspanning van de hond uitkomt. Dan heeft hij een project – en extra voer voor als de batterijen leegraken.