Villepin volgt Raffarin op als premier

De Franse minister van Binnenlandse Zaken Dominique de Villepin (51) is vanochtend door president Jacques Chirac benoemd tot premier van Frankrijk.

Villepin vervangt Jean-Pierre Raffarin, die de functie drie jaar heeft vervuld. Zijn vertrek is het gevolg van de afwijzing door de Fransen van de Europese Grondwet, afgelopen zondag.

Tegen het middaguur gingen sterke geruchten dat Nicolas Sarkozy, de populaire voorzitter van Chiracs UMP, in de regering terugkeert als opvolger van Villepin. Ook van 2002 tot 2004 was hij al minister van Binnenlandse Zaken.

De ondubbelzinnige afwijzing van de Europese Grondwet is in Frankrijk in de eerste plaats een nederlaag voor president Jacques Chirac, voorstander van de Grondwet. Chirac moest daarom tonen de boodschap van de kiezer begrepen te hebben door er consequenties aan te verbinden.

De zwaarste consequentie zou zijn geweest het aftreden van de president zelf, een mogelijkheid die Chirac tevoren heeft uitgesloten. Een ander zeer zwaar middel zou de ontbinding van de Assemblée zijn geweest, waarna nieuwe verkiezingen de gewijzigde verhoudingen recht hadden moeten doen. Minst zware middel, ook al omdat een premierschap van drie jaar heel gebruikelijk is, is een premierwisseling en een daaruit voortvloeiende wijziging van de samenstelling van de regering. Daarvoor heeft Chirac gekozen, overigens na zeer lang en koortsachtig beraad.

Chiracs aarzelingen worden uitgelegd als teken van zijn verzwakte positie. Hij gaat met de benoeming van Villepin, voormalig naaste adviseur van de president en minister van Buitenlandse Zaken ten tijde van de Irak-crisis, in tegen de wil van een groot gedeelte van zijn meerderheid in de Assemblée. De carrièrediplomaat Villepin heeft nooit op een kieslijst gestaan. Bovendien lijkt hij, als typisch Parijse technocraat, literator en aristocraat niet de aangewezen figuur om de kloof te dichten tussen de elite en de man in de straat. Die kloof wordt gezien als een van de onderliggende oorzaken van de afwijzing van de Grondwet.

Chiracs eigen partij, de UMP, heeft grote druk op hem uitgeoefend om oud-minister en UMP-voorzitter Nicolas Sarkozy te benoemen. Sarkozy, ook favoriet bij de rechtse kiezers, verzinnebeeldt de politieke `elektroshock', die nodig geacht wordt na de dramatische afwijzing van de Grondwet. De machtige Sarkozy is een verklaard tegenstander van Villepin en de vrees is dat hij de nieuwe premier het leven zuur zal maken.

President Chirac heeft niet gekozen voor Sarkozy omdat deze bekend staat als liberaal. De afwijzing van de Grondwet door vooral de linkse kiezer houdt juist verband met het veronderstelde `ultraliberale' karakter van het verdrag.

PORTRET VILLEPIN: pagina 7