`Textiel is nog maar eerste botsing'

Het conflict tussen China, de EU en de VS over textiel escaleert. Twee economen reageren. ,,Het westen heeft het thema volledig onderschat.''

Minder dan een half jaar is de wereldtextielmarkt nu geliberaliseerd en het eerste grote conflict heeft zich al aangediend.

China schrapt zelfopgelegde heffingen op de uitvoer van textielproducten naar de Europese Unie en de Verenigde Staten. Dat gebeurt uit vergelding voor de invoerbeperkende maatregelen door de VS en de klacht tegen China bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) door de EU. Beide handelsblokken willen hun eigen textielindustrie afschermen tegen de `tsunami' aan Chinees textiel die sinds begin dit jaar het westen zou overspoelen.

Onbegrijpelijk, vinden de economen Gerrit Faber van de Utrecht School of Economics en Haico Ebbers van de Nyenrode Business Universiteit, respectievelijk WTO- en China-deskundige. Het westen heeft tien jaar de tijd gehad om zich voor te bereiden op vrijmaking van de textielmarkt per 1 januari 2005. Dit had niemand mogen verrassen.

De huidige situatie vindt haar oorsprong in de mondiale handelsliberalisering. Invoerquota van textiel dateren uit het in 1974 in werking getreden Multivezelakkoord. Het `gevoelige' product textiel werd van de liberalisering uitgezonderd. Maar met het begin in 1995 van de WTO, de opvolger van de GATT (Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel), begon ook de geleidelijke ontmanteling van het quotasysteem voor textiel.

,,Het probleem is dat ten tijde van het Multivezelakkoord geen rekening werd gehouden met de opkomst van China'', zegt WTO-expert Faber. Pas in de tweede helft van de jaren negentig begon duidelijk te worden dat China zich aan het ontwikkelen was tot een economische supermacht. Faber: ,,Daarbij concurreert China ook andere ontwikkelingslanden met een textielindustrie eruit.'' Ebbers: ,,De onderhandelaars hebben toen het onderwerp textiel volledig onderschat.''

Pas eind 2001 trad China toe tot de WTO, na moeizame onderhandelingen waarbij het traditioneel voor invoer gesloten land moest instemmen met het openen van zijn binnenlandse afzetmarkten. ,,China heeft voldaan aan de WTO-eisen, maar wil nu wat terug hebben'', meent Ebbers van Nyenrode. ,,De Chinezen voelen zich nu benadeeld en dat is een beetje terecht.''

De wereldtextielmarkt mag dan geliberaliseerd zijn, volgens de WTO-regels houden landen het recht bij een `ernstige economische crisis' beschermende maatregelen te nemen. Die crisis doet zich volgens de EU en de VS nu voor. Zij gebruiken cijfers over het eerste kwartaal van dit jaar om hun gelijk te staven. EU: toename invoer T-shirts 187 procent. VS: stijging import Chinees textiel: 54 procent. ,,Er dreigt een onmiddellijk gevaar voor de Europese industrie'', concludeerde de woordvoerster van Europees Handelscommissaris Mandelson gisteren.

Maar hoogleraar internationale economie Ebbers is niet onder de indruk van deze percentages. ,,Ze passen binnen het vrijhandelssysteem. Weliswaar worden Europese textielproducenten in België en Portugal zwaar getroffen, maar de consument spint garen bij de lagere prijzen voor kleding. En ook de overheden zijn blij met deze inflatiedrukkende prijsverlagingen.''

Bij de WTO moet Europa nu de `ernstige schade' als gevolg van de invoer uit China aantonen. Dat zal niet makkelijk zijn. Ebbers wijst op de zaak, twee jaar geleden, van de Amerikaanse beschermende maatregelen voor de staalindustrie. Die zijn uiteindelijk door de WTO ongeldig verklaard. Faber meent dat de kans van een overwinning voor de EU en de VS bij de WTO ,,niet zo groot'' is. ,,Dit is hun oude reflex die teruggaat tot het Multivezelakkoord.''

Toch zijn de klagers niet geheel kansloos, vindt Ebbers. Wellicht maken de Chinezen zich nu schuldig aan dumping. ,,Het lijkt erop dat er tegen extreem lage prijzen wordt geproduceerd'', zegt hij. ,,Allemaal voor de Bühne'', zo beoordeelt Faber de Amerikaanse en Europese stappen evenwel. ,,Politici willen laten zien dat ze iets doen. Ze hebben niet de moed toe te geven dat bepaalde sectoren niet meer passen in de samenleving.''

Ebbers verwacht niet dat de zaak op de spits wordt gedreven. ,,China is afhankelijk van markten als de VS en de EU. Het land wil een goede mondiale speler worden. Dit is slechts een eerste testcase, de eerste grote botsing.''