Ook blanco stemmen heeft zin bij referendum

De overgrote meerderheid van de Nederlandse kiezers zal morgen zijn stem voor de Europese Grondwet elektronisch op de stemmachine uitbrengen. Alleen Amsterdammers, Arnhemmers en inwoners uit een handjevol gemeenten zoals Doesburg, Oirschot en Meyel stemmen nog met potlood en papier. In een kleine 20 van de 470 gemeenten in Nederland moet de kiezer nog een vakje inkleuren.

Volgend jaar introduceert ook Amsterdam de stemmachine. Maar in verband met een mogelijke verandering van het Nederlandse kiesstelsel had de gemeente de beslissing hierover even in de ijskast gezet.

De stemmachines zullen pas vannacht in de diverse kieslokalen in het land worden geïnstalleerd. Alleen al Rotterdam telt 389 stemmachines. De stemmachine ziet er anders uit dan bij parlementsverkiezingen waarbij de namen van alle politieke partijen op het `schermvel' verschijnen.

Morgen staat er één vraag op keuzeformulier: Bent u voor of tegen instemming door Nederland met het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa? Deze vraag kan met voor of tegen worden beantwoord. De kiezer moet dan met de hand het stemvak aanklikken. Mocht hij zich bedenken is er geen man overboord. Pas als hij de rode knop op de stemmachine indrukt, is de keuze onomkeerbaar.

Weet de kiezer werkelijk niet wat hij met de Grondwet aanmoet, kan hij blanco stemmen door een druk op de lichte knop op de stemmachine. De blanco stem telt mee bij de opkomst. Dit kan van belang zijn omdat twee partijen, PvdA en CDA, pas bij een opkomst van minimaal 30 procent de uitslag overnemen.

Met de stemmachine is de uitslag van het referendum veel sneller beschikbaar. Al een uur nadat het stemlokaal is gesloten (open tussen 7.30 en 21.00 uur) is de uitslag via de stemmachines bekend, aldus mededirecteur Anne Hoeflaak van Nedap Groenendaal in Groenloo, dat de stemmachines levert.

Zodra de laatste kiezer zijn stem op de machine heeft uitgebracht, wordt de zogenaamde `geheugenmodule' uit het apparaat gehaald en naar het gemeentehuis gebracht. Daar is binnen 30 seconden het resultaat af te lezen. In Amsterdam en de andere gemeenten waar nog met potlood wordt gestemd, is de uitslag pas tussen 23.30 en 24.00 uur bekend.

De meeste inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen mogen niet stemmen. Alleen als iemand tien jaar in Nederland heeft gewoond en weer naar een van de eilanden is verhuisd of als iemand werkzaam is bij de Nederlandse publieke dienst op de eilanden (ambassade/consulaat) mag schriftelijk worden gestemd.