Nakoming verdrag kan worden afgedwongen

Flip de Kam, hoogleraar economie en columnist, is hardleers. In zijn column `Zalm il Tenero' (NRC Handelsblad, 26 maart) stelde hij dat de bepalingen van het Stabiliteits- en Groeipact vrijwel integraal waren opgenomen in het ontwerp van de Europese Grondwet en dat met de afzwakking van het Pact door de regeringsleiders de Grondwet al geschonden werd nog voordat het was geratificeerd. Dat was onjuist. De volgende dag stond dan ook een rectificatie in de krant.

In zijn artikel `Voor Europa, tegen de `Grondwet'' in de bijlage Economie van 28 mei haalt hij artikel III-184 van het grondwettelijk verdrag aan dat een regeling geeft ter vermijding van buitensporige tekorten. Die regeling zou volgens hem ,,geënt [zijn] op de bepalingen uit het Stabiliteits- en Groeipact''. Alweer onjuist, want het is net andersom: dit Pact is geënt op artikel 104 van het EG-verdrag. Het vormt een aanscherping van de verplichtingen die in dat artikel aan de lidstaten zijn opgelegd en die met enkele kleine wijzigingen in artikel III-184 zijn overgenomen.

De constatering dat met die aangescherpte verplichtingen de afgelopen jaren is gesjoemeld, is geheel terecht. Vergeten wordt wel dat artikel 104 de enige bepaling in het EG-verdrag is waarbij uitdrukkelijk de mogelijkheid is uitgesloten dat de lidstaat die zijn verplichtingen schendt op instigatie van de Commissie (of een andere lidstaat) door het Hof van Justitie kan worden veroordeeld. Zo hard hebben de lidstaten die verplichtingen kennelijk niet willen maken! Het gesjoemel kon dan ook ongestraft plaatsvinden.

Voor andere verdragsverplichtingen geldt deze betrekkelijke `rechteloosheid' niet. Anders dan Flip de Kam denkt, heeft de praktijk van de afgelopen decennia geleerd dat de Commissie, en zonodig het Hof van Justitie, de nakoming wel degelijk kunnen afdwingen, ook als het om gevoelige zaken en grote landen als Frankrijk en Duitsland gaat.

Uit het gesjoemel met het Pact te concluderen dat het papier van de Europese verdragen geduldig is en dat ook de `Grondwet' in de toekomst wel straffeloos zal worden geschonden, is dan ook wel erg kort door de bocht.