Het gedachtegoed van Zhao blijft gevaarlijk

In China is de Hongkongse journalist Ching Cheong opgepakt wegens spionage. Hij zou de memoires van oud-partijleider Zhao Ziyang willen verspreiden.

De geest van de in januari overleden Chinese ex-partijleider Zhao Ziyang waart nog steeds rond in China. De overheid is zo bang voor Zhao's postume kritiek, dat ze koste wat kost wil voorkomen dat Zhao's opvattingen alsnog naar buiten komen. Daartoe werd vandaag de gerenommeerde Hongkongse journalist Ching Cheong, die werkt voor de Singaporese krant The Straits Times, in staat van beschuldiging gesteld wegens spionage. Voor die misdaad kan hij in het uiterste geval de doodstraf krijgen.

,,Ching heeft toegegeven dat hij zich de afgelopen jaren heeft beziggehouden met spionage op het vasteland (van China) in opdracht van buitenlandse veiligheidsdiensten, en dat hij enorme bedragen aan vergoedingen voor spionage heeft ontvangen'', zo luidt de verklaring van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag.

Maar volgens Mary Lau, de vrouw van Ching, is er iets heel anders aan de hand. Ching was op 22 april naar de Zuid-Chinese stad Guangzhou afgereisd om daar politiek gevoelige documenten in ontvangst te nemen. Direct bij aankomst werd hij opgepakt door de Chinese geheime dienst. ,,Het was een valstrik. Meteen toen ze hem de boeken gaven, werd hij opgepakt.''

De `boeken' die Ching in ontvangst hoopte te nemen, zijn waarschijnlijk het verslag van een serie interviews met de in ongenade gevallen Zhao. Zhao moest in 1989 aftreden, omdat hij het niet eens was met het besluit om militair in te grijpen tijdens de studentenopstanden op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Hij werd daarop onder huisarrest geplaatst, en het was voor de pers niet meer mogelijk om hem te spreken.

Zong Fengmin, een oude bekende van Zhao, heeft echter eerder bekendgemaakt dat hij erin geslaagd was om Zhao over een periode van vijftien jaar een aantal tot nu toe ongepubliceerde interviews af te nemen.

Voor de huidige Chinese leiders kan de openbaarmaking van die interviews zeer belastend zijn. Niet alleen kunnen zij een nieuw licht werpen op de precieze toedracht van de opstanden in 1989, maar Zhao uit vermoedelijk ook kritiek op de rigide politieke koers die China sinds 1989 heeft gevaren.

Het is de tweede keer binnen korte tijd dat een journalist die werkzaam is voor een buitenlandse krant in China wordt gearresteerd. In september vorig jaar werd Zhao Yan, researcher voor de New York Times in Peking, opgepakt toen de krant als eerste met het nieuws kwam dat de voormalige partijleider en president Jiang Zemin zijn laatste officiële functie (als voorzitter van het Centraal Militair Comité) zou opgeven.

China telt volgens de internationale belangenorganisatie Journalisten Zonder Grenzen weliswaar het grootste aantal gevangen journalisten ter wereld, maar daarbij ging het tot nu toe vrijwel nooit om mensen die voor buitenlandse media werken.