Een oliemannetje of belangrijk minister

Waar de grote politieke partijen voor de Grondwet zijn, zijn hun politieke satellieten tegen. Vandaag reageren de VVD en de LPF op elkaars standpunten.

Er is maar één ding dat VVD en LPF lijkt te binden in het debat over het referendum. En dat is dat er niets aan Europa moet worden overgedragen dat niet net zo goed of nog beter door de nationale lidstaten zelf kan worden gedaan. Verder verschillen de beide partijen grondig van mening over de Europese Grondwet. VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen voert campagne vóór de Grondwet, Kamerlid Mat Herben (LPF) is tegen.

Na het Franse nee van afgelopen zondag verhardt de campagne zich ook in Nederland. Herben en Van Aartsen bespreken, los van elkaar, de voors en tegens van de Grondwet op het gebied van veiligheid. In de Europese Grondwet wordt veel aandacht besteed aan interne en externe veiligheid. ,,Een goede zaak'', vindt Van Aartsen. ,,Het is nog allerminst duidelijk of de problemen op de Balkan opgelost zijn. Over een tijdje moeten we naar de toekomst van Kosovo kijken en dan zullen de Verenigde Staten aan ons vragen: `Zeg, kunnen jullie deze keer het probleem zelf oplossen?' Daar kan de Grondwet bij helpen.''

Herben: ,,Maar de Grondwet schiet volledig zijn doel voorbij.'' De LPF is voorstander van samenwerking, ,,maar daarvoor hebben we de Grondwet niet nodig.''

Herben heeft vooral een probleem met het etiket Grondwet, zegt hij. ,,90 procent van de Grondwet is bruikbaar, maar de mens en de chimpansee zijn ook voor 98 procent gelijk en toch heel verschillend. Zo zien we dat ook met de Grondwet, als die gewoon verdrag had geheten, waren we misschien na een paar aanpassingen wel voor geweest. Maar dit neigt naar de stichting van een Europese superstaat'', aldus Herben. Ook Van Aartsen wil ,,geen juichverhaal'' houden over de Grondwet. ,,We moeten het niet overdrijven maar realistisch en nuchter blijven'', zegt hij. De VVD benadrukt de winstpunten van het verdrag. ,,De Grondwet is gewoon beter dan het verdrag van Nice op basis waarvan de Unie nu bestuurd wordt'', vindt Van Aartsen.

Herben: ,,Voor de externe veiligheid, ook die van Europa, hebben we de NAVO. We hebben gezien hoe Europa heeft nagelaten in te grijpen op de Balkan toen dat nodig was, dat was echt een zootje daar. De NAVO is het sterkste en meest logische orgaan om onze veiligheid aan over te dragen. Daarmee moet je ook de terreur bestrijden. Ik bedoel: u denkt toch niet dat Israël en de Palestijnen informatie gaan geven aan de Europese Unie?''

Van Aartsen: ,,Ik denk dat de heer Herben een paar stappen gemist heeft de afgelopen jaren. De NAVO is namelijk onderdeel van het hele pakket. Maar als we naar de recente geschiedenis kijken, hebben we drie crises gehad in Europa. Bosnië in de jaren negentig, daar speelde de Europese Unie geen enkele rol en dat lag aan de institutionele structuur van de Unie. Daarna was er Macedonië, daar werkten toen voor het eerst de afspraken zoals die in Nice mede op aandringen van Nederland waren genomen. Toen werd het gemeenschappelijk veiligheidsbeleid van de Europese Unie gekoppeld aan de NAVO. En ten slotte hadden we de Oekraïne, waar die figuur opnieuw werkte. Ik zeg nu: consolideer die afspraken in de nieuwe Grondwet, zodat je de samenwerking tussen de Unie en de NAVO vasthoudt.''

Herben: ,,Die nieuwe Europese minister van Buitenlandse Zaken, dat wordt niet meer dan een handelsreiziger voor de Unie, een oliemannetje. Waarom laat je die taak niet gewoon aan de dienstdoend voorzitter over, dat voorkomt machtsconcentratie.'' Van Aartsen: ,,De persoon van de Europees minister van Buitenlandse Zaken kan juist heel erg belangrijk zijn. Zeker wanneer de VS hun aandacht op de Pacific willen richten.''

Over interne veiligheid verschillen beide politici eveneens van mening. Van Aartsen: ,,Natuurlijk is het van groot belang om te weten wie er de Unie in gaan en wie eruit. En natuurlijk is het zo dat dat beter en sneller en voortvarender kan dan nu. Daarvoor is het belangrijk dat we samenwerken met andere landen, hetgeen ook zonder verdrag kan. Maar het is ook, of juist, belangrijk om je buitengrenzen goed te bewaken. Dat wordt makkelijker door deze Grondwet.''

Herben: ,,Ik heb weinig vertrouwen in die interne veiligheid. Een organisatie als Interpol werkt beter dan Europol. En weet je waarom? De Duitse inlichtingendiensten mogen geen informatie doorgeven aan Europol van hun eigen Grondwet. Ik bedoel: veiligheid heeft vooral te maken met de interne structuren in de landen zelf.'' Herben is ervan overtuigd dat na het Franse nee ook Nederland nee zal zeggen, en daarna Groot-Brittannië. ,,Nederland komt niet alleen te staan bij eventuele heronderhandelingen'', zegt Herben.

Van Aartsen ziet dat anders: ,,Frankrijk en Nederland hebben tegengestelde belangen. Als Nederland nu ook nee zegt, heb je kans dat Frankrijk zijn problemen op ons bordje schuift. Juist nu moeten we ja zeggen tegen de Grondwet, want Europa gaat gewoon door. Dat staat niet goed in de samenvatting van de commissie Kortmann, maar neem van mij aan: Er. Wordt. Niet. Heronderhandeld. Punt.''

Dit is de laatste aflevering van een serie tweegesprekken over de Europese Grondwet. Eerdere afleveringen verschenen op 20 mei en 26 mei.