Duitse diensten

Duitsland is voor Europa even uitgeschakeld. Het land is de komende maanden naar binnen gericht, en alles wat bondskanselier Schröder in internationaal verband zegt, is voor binnenlands gebruik bedoeld. Hij heeft na de sociaal-democratische stembusafgang in Noordrijn-Westfalen de Bondsdagverkiezingen met een jaar laten vervroegen. De SPD raakte in deze grote Duitse deelstaat voor het eerst sinds jaren haar meerderheid kwijt. De nationale verkiezingen worden nu in september gehouden. Tot die tijd hoeven van Duitsland geen grote initiatieven te worden verwacht ter bestrijding van de crisis waarin de Europese Unie is geraakt nu de Fransen het Europees Grondwettelijk Verdrag hebben weggestemd. Van een as Berlijn-Parijs is pas sprake als in Parijs duidelijkheid is over de effectiviteit van de aangeslagen president Chirac en als in Berlijn bekend is wie de kanselier wordt.

Wat dat laatste betreft: Angela Merkel, voorzitter van de CDU-fractie in de Bondsdag, neemt het in september op tegen Gerhard Schröder. Gisteren werd zij officieel door de christen-democraten van CDU en CSU aangewezen als hun gezamenlijke kanselierskandidate. Concurrentie had ze niet meer. Haar positie is stevig, al komt ze uit Oost-Duitsland en heeft ze het jarenlang als vrouw niet gemakkelijk gehad in het mannenbolwerk van de Duitse christen-democratische politiek.

Als de combinatie CDU/CSU erin slaagt de verkiezingen te winnen, wordt Merkel de eerste vrouwelijke bondskanselier. Ze zou met haar vijftig jaar ook nog eens de jongste Duitse (naoorlogse) regeringsleider zijn. Bij de eersten die haar feliciteerden was haar voormalige concurrent Edmund Stoiber, minister-president van Beieren en leider van Merkels zusterpartij CSU. Aan hem werd bij de vorige Bondsdagverkiezingen de voorkeur als kanselierskandidaat gegeven, boven Merkel. Stoiber verloor evenwel van de toen nog populaire Schröder.

Angela Merkel zei gisteren bij haar benoeming haar land te willen dienen. Als ze wint van de inmiddels veel minder geliefde, maar nog niet af te schrijven Schröder, wacht haar een immense taak. Ze moet Duitsland uit een economische en morele laagconjunctuur halen. Het land zou weer ouderwets aan het werk moeten, met langere werkdagen, kortere vakanties en minder riante sociale voorzieningen. In het door geld verwende en daardoor gecorrumpeerde voormalige Oost-Duitsland is maar aan één ding echt behoefte: meer arbeid. Intussen beginnen ook elders de werkloosheidspercentages te stijgen. De economische motor van Europa hapert.

Het probleem van Duitsland is het probleem van een groot deel van West-Europa. Geen kiezer wil zijn verworven rechten op sociaal gebied graag prijsgeven, al is het maar gedeeltelijk. Toch zal het een keer moeten. De politicus die erin slaagt die boodschap helder over te brengen zonder zich van het electoraat te vervreemden, kan zijn land voor zich winnen èn een voortrekkersrol in de EU spelen. Gezien het belang van Duitsland in de Unie zou de nieuwe bondskanselier, of het nu een vrouw wordt of een man, niet alleen haar of zijn land moeten willen dienen – maar ook Europa.