Chodorkovski: negen jaar kamp

De Russische oliemagnaat Michail Chodorkovski is vanmorgen veroordeeld tot negen jaar strafkamp. Hij werd na een proces van negen maanden schuldig bevonden aan zes van de zeven aanklachten, waaronder fraude, belastingontduiking en verduistering. Chodorkovski zelf ontkent. De openbaar aanklager had tien jaar geëist. Chodorkovski's zakenpartner Platon Lebedev kreeg dezelfde straf. Samen moeten zij bovendien 600 miljoen dollar aan belastingen betalen.

Chodorkovski's reageerde ironisch op de uitspraak: ,,Er is een monument opgericht voor de rechtspraak.'' Volgens Lebedev kan ,,geen normaal mens deze uitspraak begrijpen.''

In oktober 2003 werd Chodorkovski, toen hoofd van Ruslands grootste oliebedrijf Yukos, gearresteerd nadat speciale veiligheidstroepen zijn privé-vliegtuig bestormden. Na de arrestatie volgden belastingaanslagen voor Yukos, oplopend tot 28 miljard dollar, die het bedrijf aan de rand van een bankroet brachten. Een faillissement werd afgewend door de verkoop van de belangrijkste olieproductietak, Yuganskneftegaz, aan de Baikal Finance Group. Yuganskenftegaz kwam vervolgens in handen van staatsbedrijf Rosneft.

Rechter Irina Kolesnikova heeft twaalf dagen gedaan over het voorlezen van het vonnis, een marathon die volgens Chodorkovski's advocaten bedoeld was om de media-aandacht af te leiden van dit ,,politieke proces''. Al die tijd hoorden Chodorkovski (41) en Lebedev (48) het eindeloze, monotone voorlezen zonder zichtbare interesse aan. Chodorkovski las ondertussen stripboeken. Lebedev vulde kruiswoordraadsels in.

De verdediging heeft nu tien dagen de tijd om in beroep te gaan. Chodorkovski's advocaten hebben al eerder aangekondigd dat ze dat zullen doen.

Buiten de rechtbank is tijdens het proces voortdurend gedemonstreerd door voor- en tegenstanders van Chodorkovski. Voorstanders zijn van mening dat het Kremlin de eens rijkste man van Rusland wil straffen voor zijn financiële steun aan twee pro-Westerse oppositiepartijen.

Chodorkovski zou zelf ook een politieke carrière ambiëren. ,,Deze uitspraak is een tragisch voorbeeld van hoe gezaghebbers een rechtsysteem in kunnen zetten voor politieke doeleinden'', aldus de woordvoerder van Yukos. Tegenstanders hekelen de sociaal-economische ongelijkheid die ontstaan is na de privatisering van Russische staatsbedrijven in de jaren negentig.