Het nieuws van 31 mei 2005

Na het Franse `nee'

Het Franse `nee' tegen de Grondwet voor Europa stort Frankrijk en de Europese Unie in een crisis. Voor de politiek in Frankrijk kan de stembusuitspraak grote gevolgen hebben, niet in de laatste plaats voor president Jacques Chirac. Hij pleitte vurig voor `ja' en het was zíjn idee over de Grondwet een referendum te houden. Hij is nu geconfronteerd met een volksmening die diametraal tegenover de zijne staat. En hij niet alleen: een groot deel van de politieke elite is teruggeroepen. Hun Europese vergezichten zijn niet begrepen of niet gewaardeerd. Een ja-stem werd de burger opgedrongen, leek het wel; iets dat ook in Nederland speelt. Kiezersintimidatie werkt altijd contraproductief. Vijfenvijftig procent van de Fransen ervaart Europese samenwerking en eenwording kennelijk eerder als een bedreiging dan als een verworvenheid. Het doet er niet toe dat de feiten anders zijn. In de beleving van velen betekent marktliberalisering banenverlies en afbraak van de verzorgingsstaat. Het gaat hun te hard: de komst van de euro, de uitbreiding, de kwestie-Turkije en de conflicten die de Europese geloofwaardigheid ondergraven, van het geschonden Stabiliteitspact tot het gedoe over de Bolkestein-richtlijn. In de voortdenderende Europa-expres hebben verontruste passagiers aan de noodrem getrokken. Hun actie ontnuchtert. Het is niet het einde der tijden – de trein kan weer op gang komen – maar de Franse uitspraak markeert wel het begin van een nieuwe en onzekere periode.