Binnen Lugansky woedt de vulkaan

Wegens ernstige ziekte moest de 81-jarige Aldo Ciccolini verstek laten gaan in de Serie Meesterpianisten in het Amsterdamse Concertgebouw.

In zijn plaats kwam Nikolai Lugansky (1972), die in 1994 in deze serie debuteerde, en dat was een geluk bij een ongeluk. Want de Rus Lugansky is een pianistisch fenomeen van uitzonderlijke klasse. Ogenschijnlijk is zijn integere pianospel bijna ascetisch, maar van binnen woedt een vulkaan.

Die vuurzee van waarachtige muzikale passie en inspiratie levert, geleid door een uitgebalanceerd netwerk van technische, intellectuele en spirituele vermogens, de energie voor Lugansky's vloeiende en volstrekt authentieke vertolkingen.

`Leest u toch Shakespeare's Sturm', antwoordde Beethoven, toen hem gevraagd werd naar het literaire programma dat schuilging achter zijn Sonate in d, op. 31 nr. 2, bijgenaamd 'Der Sturm'. In deze wonderlijke sonate heeft Beethoven in de voetsporen van Shakespeare een connectie willen maken tussen aards natuurgeweld en etherische wezens uit hogere sferen. Ingetogen, maar met een indrukwekkende samengebalde kracht, vertolkte Lugansky de door boosaardige machten opgewekte stormen op zee. Lucide en poëtisch liet hij de zachtmoediger geesten uit de metafysische wereld een onwezenlijke dialoog voeren met het voortrazende tumult op aarde. Lugansky wekte de indruk werkelijk met beide werelden in contact te staan, zo oprecht en intens kwam zijn Sturm-vertolking over.

In de 8 Etudes uit opus 8 van Skrjabin benadrukte Lugansky op genuanceerde wijze het hallucinerende karakter van elke `sfeerverklanking'. Maar de ultieme kracht van deze nog jonge Russische pianist kwam pas optimaal tot uiting in zijn magistrale uitvoeringen van Rachmaninovs Morceaux de fantaisie, op. 3 en diens Etudes-Tableaux, op. 33.

Al van jongs af aan manifesteert Lugansky zich aan de vleugel met een weemoedig, donker getint toucher, dat men kan opvatten als een eerbetoon aan Rachmaninov. In verschillende interviews noemt Lugansky deze 20de eeuwse klavierleeuw, componist en dirigent zijn grootste idool. Dat is te horen aan het verbluffende inlevingsvermogen, de intelligentie en de hartstocht waarmee hij de complexe stemvoeringen van Rachmaninov tot leven wekt.

De Rachmaninov van Lugansky gloeit van passie en verlangen, schreeuwt van wanhoop en nostalgie, droomt van hoofse liefde en poëzie, maar klinkt tegelijkertijd markant, transparant en volkomen met zichzelf in balans.

Concert: Nikolai Lugansky. Werken van Beethoven, Skrjabin, Rachmaninov. Gehoord: 29/5 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 12/6 20 uur.