Anna-Belle vindt het een rottijd

Geen partij was zo verscheurd over de Grondwet als de Franse Socialistische Partij. Op de avond van de referendumuitslag laat nauwelijks een politiek kopstuk zich zien.

Glimlachend en onwennig staat Michel de verzamelde Franse pers te woord. Ja, nee, peilingen zijn geen verkiezingen, niets is nog verloren. Hij, de afgelopen weken simpele folderaar van de Parti Socialiste (PS), heeft nog goede hoop dat de kiezer bij het referendum over de Europese Grondwet behalve zijn hart ook zijn verstand zal hebben laten spreken. Graag gedaan, tot ziens, volgende cameraploeg.

Het is rond acht uur, gisteravond, in het imposante hoofdkwartier van de PS, aan de Rue de Solférino in Parijs. Op de binnenplaats, waar de regen door het zeilen tentdak drupt, word het op Franse bijeenkomsten onvermijdelijke buffet uitgestald. De spanning is niet te snijden. Er lopen alleen massa's journalisten rond. Het is tekenend voor de staat van het politieke middenveld. De leiders van zowel regeringspartij UMP als van de PS volstaan met het afleggen van een verklaring, na het bekendworden van de uitslagen van het referendum.

De mogelijke gevolgen van een afwijzing door de Franse kiezers en de scheiding der geesten binnen de partijen zijn zó groot, dat geen enkel kopstuk zich laat zien. Met als gevolg dat eenvoudige partijaanhangers, zoals Michel, ten prooi vallen aan de journalistieke honger naar informatie, prikkelende uitspraken, scoops.

Zonder dat iemand het in de gaten heeft, zijn de scoops voorhanden. Vanaf acht uur circuleren de geruchten over de uitslagen. Achteraf blijken ze te kloppen. In de provincie zijn de stembureau's om zes uur dichtgegaan, in middelgrote steden om acht uur, maar in Parijs en Lyon gaan ze pas om tien uur dicht. Wegens de laatste omstandigheid doet het ministerie van Binnenlandse Zaken geen enkele mededeling vóór tien uur.

Maar Frankrijk is het land van het lek. Alle kranten en televisiestations hebben 'lijntjes' naar de macht. Twee uur voor de sluiting van de laatste stembureau's gaat het gerucht dat het 'nee' wint met een meerderheid van tussen de 52 en 54 procent van de stemmen.

'Matignon', het kabinet van premier Jean-Pierre Raffarin, gaat zelfs uit van een afwijzing door ruim 56 procent.

Het gerucht wordt door geen enkel televisiestationvermeld. Nog een gerucht: het 'nee' organiseert een groot feest op Place de la Bastille. En nog één: de metro bij Chiracs paleis, het Élysée, is al de hele avond afgesloten. ,,In Frankrijk neemt de revolutie de metro, dat is bekend'', grapt iemand.

Kwart over negen. Onderaan de trap in het hoofdkwartier klontert een groot aantal cameraploegen samen. Het eerste beeld van het gezicht van François Hollande, leider van de socialisten - daar gaat het om. Hij zit boven, hermetisch afgeschermd, de uitslagen af te wachten. Uit de binnenplaats stijgt gejoel op. Het is over tienen. Op één van de monitors geeft Henri Emmanuelli, één van de aanvoerders van het 'nee'-kamp binnen de PS, commentaar op 'zijn' overwinning. Op een andere televisie verschijnt Nicolas Sarkozy, voorzitter van de UMP en president Chiracs eigen 'huis'-rivaal. Hij neemt grote afstand van het beleid van de regering - en een voorschot op zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 2007.

Tien voor elf: Hollande worstelt zich naar het spreekgestoelte. De rechtse regering is de schuld, hereniging van de partij is geboden, de partijleden krijgen het laatste woord. Zonder vragen te beantwoorden vertrekt hij. Tegen middernacht dolen nog een paar journalisten rond. Niemand heeft zin naar de Bastille te gaan: het regent, en het 'feest' trekt volgens weer een ander gerucht slechts een handjevol belangstellenden.

Buiten bekent studente Anna-Belle met tranen in de ogen 'nee' te hebben gestemd. ,,Ik stond met die twee biljetten in mijn hand in mijn stemhokje. Ik wist het niet meer. Ik heb nu spijt, maar dat had ik van de tegenovergestelde keuze ook gehad. Ik vind het een rottijd.''