Verzwakking

Nee, want ik zie in de Grondwet geen versterking maar een verzwakking van de representatieve democratie in Europa.

Er ontbreekt iets in de ja-campagne van het kabinet. Die gaat over van alles – vooral over de vermeende onwetendheid van de nee-stemmers, die op `oneigenlijke gronden' (de euro, Turkije, het kabinet-Balkenende) straks hun proteststem gaan uitbrengen. Waar je niets over hoort, is de referendumvraag zelf: deugt dit Verdrag nu, of deugt het niet? Serieuze discussie over de tekst is kennelijk niet aan de orde. In plaats daarvan komt het kabinet met een intensieve mediacampagne die het `ja' er in moet hameren. Wat al die radiospotjes en reclamefolders echter nauwelijks verhullen, is intellectuele leegte, gebrek aan inspiratie en argumenten. Verder dan de bezwering dat wie voor Europa is, ook voor de Grondwet moet stemmen, komen ze niet.

Maar het is omgekeerd. Er is een goede reden om tegen de Grondwet te stemmen, uit liefde voor Europa. Want de Grondwet mag een dik, ondoorgrondelijk boekwerk zijn, over één ding is iedereen het eens: uitgangspunt is de vrije markt. Die heeft het primaat en dicteert dat onze nationale democratieën in hun mogelijkheden om de verhouding tot de interne markt te regelen, beperkt worden. Daar komt niets voor in de plaats. Grote verliezers: de democratische politiek en het sociale beleid. Grote kans dus dat het Europa van de Grondwet niet de hooggestemde waardengemeenschap wordt die de campagnevoerders ons beloven, maar een hyper-individualistische concurrentiemaatschappij met een gebrekkige politieke controle. Fijn voor de liberalen, voor wie democratie synoniem is met efficiency, privatisering en deregulering. Niet fijn voor de meeste Nederlanders, die zeggenschap willen houden over hun eigen sociale zekerheid. Daarom: wie geen Amerikaanse toestanden wil maar een sociaal en democratisch Europa, eist een volwassen debat en stemt tegen deze Grondwet.

Heleen Pott is filosoof en Socrateshoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.