Van de Libanese eenheid is weinig meer over

Morgen beginnen de Libanese parlementsverkiezingen in Beiroet. Het Syrische leger is weg uit het land, maar de oppositie die tegen de Syrische bezetting was verenigd, is uit elkaar gevallen.

Slechts een handjevol tentjes staat nog overeind op het Plein van de Martelaren in het centrum van de Libanese hoofdstad Beiroet. Weg zijn de televisielampen, de rood-witte linten en de vlaggenzwaaiende studentenmeisjes die avond aan avond samenkwamen op dit demonstratieplein van de Libanese oppositie. In maart ontketenden moslims en christenen hier gebroederlijk hun opstand tegen de Syrische bezetting. Nu het Syrische leger inderdaad weg is en de parlementsverkiezingen morgen van start gaan, is van die eenheid weinig meer over.

Met grote passen beent Michael Sweiden (36) langs de overgebleven tenten. Hij is boos. Maanden heeft deze Libanese christen in het kamp gezeten, zij aan zij met moslims, met wie hij vroeger eigenlijk nooit sprak. En nu weet hij weer waarom. ,,Ik dacht dat we broeders waren, maar zodra hun eisen werden ingewilligd gingen zij naar huis'', zegt Sweiden. Hij blijft zitten totdat Samir Geagea, de leider van de Libanese Strijdkrachten, een rechtse christelijke militie uit de burgeroorlog (1975-1990), uit de gevangenis wordt vrijgelaten.

Toen duidelijk werd dat de Syriërs onder grote internationale druk echt hun spullen aan het pakken waren, stroomde het protestkamp snel leeg. ,,In april hield de oppositie een medaille-uitreiking voor de helden van het plein'', zegt Sweiden verbitterd. ,,Ik ben het podium opgestormd en heb gezegd dat ze allemaal verraders zijn door te vertrekken.'' Daarna schopte Sweiden met een welgemikte trap de tafel met medailles omver. ,,God heeft mij mijn vijanden leren kennen: nu heb ik ze laten zien wie de sterkste is.''

Sweiden is geen eenling in Libanon. Het voetvolk van wat wel de Cederrevolutie werd genoemd, voelt zich bekocht door de oppositie. Al heeft iedere groep daar andere redenen voor.

,,Half april ging ik op vakantie naar Thailand. Zoals iedereen was ik vol hoop over de toekomst van Libanon'', vertelt Souraya al-Far. De 26-jarige filmmaakster ging iedere dag maar het demonstratieplein sinds de aanslag van 14 februari op ex-premier Rafiq Hariri die de hele protestbeweging tegen Syrië en de pro-Syrische Libanese regering ontketende. ,,Eindelijk spraken we niet meer over religie of politieke groepen, maar over het land. We zwoeren met duizenden tegelijk om één te zijn'', vertelt Al-Far, die zelf van geboorte een sunnitische moslim is. Toen ze terugkeerde uit Thailand schrok ze zich dood. ,,Alle oude politici propageren nu weer hun eigen agenda. Dat terwijl de eeuwige zondebok Syrië het land heeft verlaten. De toekomst is hoogst onvoorspelbaar'', vindt ze. Haar vriendinnen denken er net zo over.

In het christelijke oosten van de hoofdstad organiseren studenten een schaduwverkiezing. De zon schijnt over de campus van hun universiteit, iedereen draagt grote zonnebrillen. ,,Ik weet zeker dat wij hier wel winnen'', zegt Tony Chammas (27) met een cynische lach. Bij de echte verkiezingen maakt zijn partij geen kans. De jonge aanhanger van de Vrije Patriottische Beweging, geleid door de christelijke ex-generaal Michel Aoun, was een van de organisatoren van de opstand tegen Syrië. Gekleed in bomberjack zorgde hij ervoor dat zijn partijgenoten niet met religieuze symbolen rondliepen. ,,We waren immers één geworden in Libanon. Onze leider was de eerste die opstond tegen de Syriërs in 1989, eindelijk zagen de andere partijen ook het licht'', vertelt Chammas terwijl vier strak geklede christenmeisjes op de campus met een oranje partijvlag zwaaien. ,,Ik had niet verwacht dat ik zo teleurgesteld zou worden.''

Want toen de voor de Syriërs gevluchte generaal Aoun begin mei na veertien jaar ballingschap terugkeerde uit Parijs, was er niemand van de rest van de oppositie om hem te ontvangen. Deze week bleek dat geen van de andere partijen met Aoun een lijstverbinding wil aangaan.

,,Dat terwijl wij vijftien jaar tegen de Syriërs hebben gestreden en zij al die jaren met ze hebben samengewerkt'', zegt Aoun tijdens een persconferentie in de tuin van zijn huis. Druzenleider Walid Jumblatt en Saad Hariri, de zoon van de vermoorde ex-premier, hebben een politiek monsterverbond gesloten waartegen hij niet opkan. In het zuiden overheerst traditioneel de fundamentalistisch-shi'itische verzetsbeweging Hezbollah. ,,De verkiezingen zijn vrij, maar niet democratisch'', klaagt Aoun, die nu een schaduwkabinet wil gaan opzetten.

Het appartement van politica Naila Moawad ziet eruit zoals je kan verwachten van Libanons christelijke elite. Marmer, Perzische tapijten en veel zilver. Zelf draagt ze een kraakhelder wit mantelpak en diamanten oorbellen. De maronitische christenen van Libanon zijn verdeeld en Moawad zit anders dan ex-generaal Aoun in het kamp van Jumblatt en Hariri. ,,We hadden het volk een eenheidslijst moeten presenteren'', vindt ze. ,,Dat werd van ons verwacht.''

De eenheidslijst is er volgens haar niet gekomen omdat Aoun vóór de verkiezingen plotseling terugkwam en andere oppositiepartijen een eigen koers gingen varen. ,,Dat gooide de politieke verhoudingen helemaal in de war'', vertelt ze. ,,Maar de revolutie is niet mislukt, we moeten nu allemaal wennen aan de nieuwe situatie, maar de Syriërs keren niet meer terug. Dat is een ding dat zeker is.''

Filmmaakster Souraya al-Far gaat wel stemmen, al staat wel vast dat zo goed als alle zetels in Beiroet naar de lijst van Hariri en Jumblatt gaan. ,,Het is toch een soort burgerplicht voor me'', zegt ze. ,,Maar ik had gehoopt dat onze protesten duidelijk zouden maken dat we nieuwe politici willen, zonder banden met het verleden. Nu is er eigenlijk niets veranderd.''