Terminal 3 is de derde tempel

Zij blijken in Israël toch te bestaan: tamelijk beleefde, zeg maar professionele, veiligheidsagenten. ,,Mogen wij u enkele vragen stellen, het is voor uw eigen veiligheid'', ,,prettige reis'' of ,,welkom in Israël''. In het land, waar hufterigheid een kenmerk is van de publieke omgangsvormen, is het geen alledaagse ervaring op deze bijna hoffelijke wijze te worden aangesproken door de mannen en vrouwen van de `bitagon', van de veiligheid.

Maar op de nieuwe luchthaven van Israël, Terminal 3 van Ben-Gurion International Airport, wordt een serieuze inspanning verricht om de reizigers, de klanten dus, tevreden te houden. Paspoort- en bagagecontroles verlopen efficiënt dankzij voldoende personeel en de nieuwste apparatuur voor het detecteren van wapens en explosieven. Er wordt systematisch samengewerkt, hetgeen in meestal improviserend Israël werkelijk een innovatie mag heten. Zelfs de reizigers met stempels van bevriende Arabische buurlanden of Erez, de grensovergang naar de Gazastrook, in hun paspoorten worden niet meer a priori behandeld als potentiële terroristen of anti-Israëlische elementen. De trainingen in omgangsvormen die de agenten van luchthavenpolitie, de immigratie en de douane hebben gevolgd, lijken resultaat op te leveren.

Terminal 3 is dan ook de nieuwe `Poort naar Israël', naar het beloofde land voor de joden in de (New Yorkse) diaspora en voor de christelijke pelgrims naar het heilige land. Een poort van glas, beton, Jeruzalem-steen, gedecoreerd met joodse motieven; de zeshoekige Davidsster in marmer en een aankomsthal met zeven pilaren ontworpen door een Amerikaans architectenbureau (Skidmore, Owings en Merill) en de Israëliërs Ram Karmi en Moshe Safdie. De derde tempel mag dan tot groot verdriet van de ultra-orthodoxen nog niet verrezen zijn in Jeruzalem, Terminal 3 staat er in al zijn hedendaagse, seculiere glorie. God zij dank. Of de messias nu ook spoedig zal arriveren is de vraag.

Het oude Ben-Gurion – het gebouw dat werd aangeduid met Terminal 1 alsof er veel meer waren – was aan vervanging toe. Het stonk er, de airconditioning werkte zelden, aankomst- en vertrekhallen waren claustrofobisch klein, in de restaurants liepen de kakkerlakken over de vloer, er was geen treinstation en er liepen overal zwaar gewapende soldaten en Russisch ogende employees van particuliere beveiligingsfirma's.

Natuurlijk ging de sluiting van de oude luchthaven en de opening van de nieuwe gebouwen (270.000 vierkante meter aan hallen, winkels, parkeerruimten, taxistandplaatsen plus treinstation) een half jaartje geleden met de nodige protesten gepaard. Waarom moet Israël één miljard dollar uitgeven aan een statusobject, terwijl tienduizenden kinderen dagelijks met honger naar school gaan? En waarom moet een flinke hap uit de Palestijnse Westelijke Jordaanoever genomen worden om de luchthaven te beschermen tegen mogelijke dreigingen?

Het regende vooral sentimentele bezwaren tegen de sluiting van het oude Ben-Gurion met al zijn historische en persoonlijke herinneringen. Zelfs tegen de sleuven, die de vliegtuigen verbinden met de aankomsthallen, werd geprotesteerd. Voor joodse immigranten is het niet meer mogelijk om kort na de landing de grond van het beloofde land te kussen. Maar daar hoor je niemand meer over. Er klinkt lof, zelfs over de taxi's met Amerikaanse service.

Terminal 3 is een enorme verbetering, waar bij vertrek de spanning van Israël van je afglijdt. De oude Terminal 1 had de uitstraling van een militaristisch, wat naargeestig landje, de nieuwe gebouwen stralen welvaart en normaliteit uit. De gewapende soldaten en Russische medewerkers van particuliere bewakingsfirma's (soms Tjetsjeense veteranen) met hun stinkende sigaretten zijn vervangen door discreet opererende agenten en polyglotte, ook om drie uur 's ochtends opgewekte, medewerksters achter de servicebalies. De kranten- en boekwinkels hebben hun assortimenten kwalitatief (mét de buitenlandse dag- en weekbladen) uitgebreid en bovenal is er voldoende bewegingsruimte. Dat is ook nodig om alle begroeters en uitzwaaiers op te vangen. Uit onderzoek is gebleken dat per vertrekkende of arriverende Israëliër vijf familieleden of vrienden meekomen.

Wie in de vertrekhal het va-et-vient van capuccino drinkende reizigers aanschouwt, merkt dat één categorie ontbreekt. De Palestijnen, ook de Arabische Jeruzalemmers, kunnen alleen met speciale toestemming van Terminal 3 gebruik maken. Het doodzieke meisje uit Gazastad mocht vorige week via Ben-Gurion Airport met haar vader naar Rome voor een specialistische kankerbehandeling, maar de meeste Palestijnen moeten eerst naar Jordanië of Egypte voordat zij naar Amsterdam kunnen vliegen. Als zij al toestemming krijgen de gebieden te verlaten. Daar wisten de ontwerpers al, want de tweede officiële taal, het Arabisch, ontbreekt op alle aanwijzingsborden.