Omstreden bekentenissen op Iraakse tv

Een van de populairste televisieprogramma's in Irak is dezer dagen Terrorisme in de handen van Justitie. Op de staatszender Al-Iraqiya, na de omverwerping van het regime van Saddam Hussein door de toenmalige Amerikaanse autoriteiten opgezet, worden elke avond om negen uur gevangenen ten tonele gevoerd die deemoedig (Ja meneer, zeker meneer) bekennen zich aan de verschrikkelijkste terreurdaden te hebben schuldig gemaakt. ,,Je bent dus de beul van de bende'', merkt een strenge stem op. ,,Ja, meneer.''

Terrorisme in de handen van Justitie is een van de programma's waaraan het VPRO-programma Tegenlicht aandacht besteedt in Bagdad Reality TV – Een Avondje Iraakse Televisie. Het is behalve populair ook een omstreden programma, maar dat komt onvoldoende uit de verf.

Iedere Iraakse burger kan op elk moment worden opgeblazen – deze maand zijn er al meer dan 700 doden gevallen – en de strijd tegen terreur heeft alle prioriteit van de Iraakse regering. Het doel van generaal-majoor Rashid, de grote man achter dit programma, is duidelijk te maken dat het niet om een jihad (heilige oorlog) gaat, waaraan sommige mensen nog een verheven betekenis zouden kunnen geven, maar ordinair terrorisme door kleine mannetjes, meestal voor geld. De autoriteiten zeggen dat Terrorisme in de handen van Justitie in deze zin heel succesvol is; tips over mogelijke terroristische voorbereidingen zouden binnenstromen.

Maar de grote vraag is hoe de verdachten zo ver worden gebracht dat ze hun wandaden zo braaf bekennen (,,Drie onthoofdingen, een paar verkrachtingen en nog wat sabotage voor 450 dollar?'' ,,Ja meneer.'') En of het allemaal wel waar is wat ze bekennen. Zeker één gevangene zou na zijn optreden zijn overleden, en de gekneusde gezichten van sommigen wijzen eveneens op mishandelingen. Ook zijn familieleden gekomen met beschuldigingen dat bekentenissen verzonnen waren en de slachtoffers in werkelijkheid nog leefden.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch publiceerde in januari een rapport waarin melding werd gemaakt van systematische foltering van gevangenen door de Iraakse veiligheidsdiensten. In dat licht uitte een woordvoerder van Human Rights Watch vorige maand tegenover The

Washington Post ,,ernstige bezorgdheid'' dat deze bekentenissen afgedwongen zijn. Tegen deze achtergrond kan de ondervrager van Tegenlicht zich niet tevreden stellen met het antwoord van Rashid op zijn vraag naar mishandelingen, dat de verdachten soms ,,stevig worden beetgepakt''.

Tegenlicht: Bagdad Reality TV, VPRO, Ned.3, 21.00-22.00u.