Leviathan

Nee, ja, ja, nee: de Europese Grondwet brengt ongetwijfeld op tal van terreinen vooruitgang vergeleken met de huidige verdragsteksten. Zo zal de nu nog vaak moeizame besluitvorming worden vereenvoudigd. De bevoegdheden van het Europees Parlement worden vergroot, al laat een volwassen Europese democratie nog even op zich wachten. Hoe zou iemand die de Europese gedachte een goed hart toedraagt (en dat doe ik) tegen deze verbeteringen bezwaar kunnen maken? Ik zou dus bij het volksreferendum voor moeten stemmen. Tegelijk bedenk ik dat die gestroomlijnde besluitvorming in combinatie met de uitbreiding van de Europese inmengingsbevoegdheid op allerlei gebieden een machtige impuls zal zijn voor de al decennia voortwoekerende Europese bureaucratie, de Brusselse leviathan.

Ook wordt de rol van Nederland in het Europese geheel gemarginaliseerd. Niet langer is het verzekerd van een plaats in de Commissie. Daarbij verliest het op een enkele uitzondering na zijn vetorecht. Weliswaar is ons in de Europese Grondwet toegezegd dat alle landen, klein en groot, in dit opzicht gelijk worden behandeld, maar een zeker wantrouwen bekruipt mij. Wij weten waarop de formele gelijkstelling van grote en kleine landen in de praktijk vaak neerkomt, getuige de gang van zaken met het Stabiliteitspact. Hier geldt vrij naar George Orwell: `Alle Europese landen zijn gelijk maar sommige Europese landen zijn gelijker dan andere.'

Nederland was altijd het braafste jongetje uit de Europese klas. Het is ook al vele jaren de grootste nettobetaler (per hoofd van de bevolking) van Europa. Enig causaal verband lijkt waarschijnlijk. Misschien moet de Nederlandse maagd maar eens haar kont tegen de krib gooien. Een Nederlandse tegenstem zal louterend werken en dwingen tot een nieuwe onderhandelingsronde. Nederland zal daarin meer inbreng hebben dan het had. Want wie zou zijn grootste nettobetaler (per hoofd van de bevolking) willen missen?

Maar een tegenstem is een proeve van onbekwaamheid en onwetendheid, zo houdt minister Brinkhorst ons voor en zijn woede over een `nee'-stem zal verschrikkelijk zijn. Misschien maak ik woensdag maar beide hokjes rood.

Cees Fasseur is historicus en jurist.