Een `nee' kan de euro bedreigen

Michèle Alliot-Marie is bang dat een Franse stem tegen de voorgestelde Grondwet voor de Europese Unie miljoenen levens kan gaan kosten.

De Franse minister van Defensie zei tegen zijn aanhangers dat terroristen, als er geen grensoverschrijdende samenwerking zou zijn tussen de veiligheidsdiensten, makkelijker massavernietigingswapens kunnen gebruiken. Dat riekt naar extreme politieke retoriek. Maar een krachtige Franse afwijzing kan wel een andere levensverwachting danig bekorten: die van de euro zelf.

De euro is al gedaald naar het laagste punt ten opzichte van de dollar sinds zeven maanden en de risicopremies op de staatsobligaties van sterke en zwakke Eurozone-regeringen liggen verder uiteen dan voorheen. De angst dat de Europese Unie een periode van interne crisis tegemoet gaat heeft daar waarschijnlijk toe bijgedragen, evenals zorgen over de groei.

Deze ontwikkelingen vormen waarschijnlijk een adequate weerspiegeling van de meest waarschijnlijke uitslag van het Franse referendum over de grondwet van aanstaande zondag: een krappe meerderheid voor `nee'. Maar als het `nee'-kamp met een groot verschil wint, en als Nederland op woensdag volgt met een nog grotere afwijzing, dan kan dat tot iets veel ernstigers leiden dan het gebruikelijke EU-patroon van navelstaren, gevolgd door een vaag compromis.

Het idee dat de euro zou kunnen worden afgeschaft zou wel eens een praktische mogelijkheid kunnen gaan lijken.

De onhoudbaarheid van de euro is lang een favoriet borreltafelonderwerp geweest in de tijd vóórdat de eenheidsmunt een feit was. Velen vreesden dat de centrale bank niet voldoende greep zou hebben op het begrotingsbeleid van de lidstaten. Hoge schuldenlasten zouden ertoe kunnen leiden dat landen uit de euro stappen of eruit gegooid worden.

Het tegenargument was vaag maar krachtig. De vaart die de ontwikkelingen in de richting van een verenigd Europa zouden nemen, zou de landen wel in de hand houden. De EU-Grondwet zou een belangrijke mijlpaal binnen dat proces moeten zijn.

Europa zal echt niet uit elkaar vallen als de grondwet er niet komt, ondanks de soms aan hysterie grenzende argumententen van de voorstanders. Maar aan politici in lidstaten met hoge schulden zal de sterke anti-EU-stemming onder de kiezers niet onopgemerkt voorbijgaan. Het verlaten van de euro zou dan terecht kunnen worden gepresenteerd als een democratische keuze.