`Altijd aan het bellen - nooit bereikbaar dus'

Aan tenminste twee criteria uit het profiel voor de nieuwe VNO-NCW-voorzitter is volstrekt voorbij gegaan. Die mocht eigenlijk niet ouder zijn dan 55 jaar en moest bij voorkeur een vrouw zijn. Maar de opvolger van Jacques Schraven is net 62 geworden en heet Bernard.

Bernard Wientjes kent zijn tekortkomingen maar weet ook dat de werkgeversvereniging op zoek was naar iemand met internationale ervaring en verstand van ondernemersschap, die weet hoe de bestuurlijke wereld in elkaar steekt. En die capaciteiten heeft hij. De man die maandag aantreedt bouwde sinds 1967 het bedrijf van zijn vader uit tot een miljoenenconcern, zat de afgelopen zes jaar in de raad van bestuur van het Duitse beursgenoteerde serviesconcern Villeroy & Boch en stampte voor dat bedrijf een internationale sanitairdivisie uit de grond. In het verleden was Wientjes al eens voorzitter van een andere werkgeversclub, de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN).

,,Bernard is heel direct en op een goede manier ongeduldig'', weet AWVN-directeur Frans Versteeg. ,,Dat past bij een ondernemer die een bedrijf runt. Maar voor Haagse dossiers zal hij meer geduld moeten opbrengen.''

Een ondernemer als sociale partner. Het zal even wennen zijn, na decennia van rasbestuurders als Hans Blankert, Kees van Lede en Alexander Rinnooy Kan. Maar voor vakbonden, de natuurlijke tegenstander van de werkgevers, allicht een verademing. Oud-FNV-bestuurder Kitty Roozemond: ,,Toen ik hoorde dat Schraven wegging, hoopte ik dat Wientjes de nieuwe voorzitter zou worden. Dat is misschien geen aanbeveling uit de mond van een vakbondsbestuurder.'' Roozemond zat veel met Wientjes aan de vergadertafel toen zij samen in de Sociaal Economische Raad (SER) zaten. ,,Werkgevers en werknemers staan vaak recht tegenover elkaar. Dan wordt het alleen leuk als er een ouwe-jongens-krentenbroodsfeer ontstaat. Dat is bij Wientjes niet nodig. Met hem kun je snel over van alles praten, over literatuur, over kunst, over dingen die je écht interesseren. Maar hij is wel een stevig onderhandelaar.''

,,Misschien wel te stevig'', zegt Wendelin von Boch-Galhau, bestuursvoorzitter van Villeroy & Boch, ,,en hebben we in 1999 te veel betaald.'' In dat jaar verkocht Wientjes de sanitairdivisie van zijn familiebedrijf, genaamd Ucosan. Dat onderdeel was met een omzet van 37 miljoen euro de basis voor de wellness-divisie die Wientjes bij Villeroy & Boch opbouwde. Hij deed overnames in onder meer Zweden en Tjechië, en integreerde die. ,,Dat heeft hij goed gedaan'', zegt Von Boch. Maar: ,,We hebben er tot nu toe niet aan verdiend.''

Gisteren beklonk Wientjes de verkoop van de rest van het familiebedrijf dat hij in 1967 noodgedwongen van zijn zieke vader overnam. Hij verkocht twee kunststoffabrieken in Roden en Emmen, waar hij na zijn vertrek naar Villeroy & Boch president-commissaris bleef, aan metaalbedrijf VDL van Wim van der Leegte. Ook tegenover hem toonde Wientjes zich een ,,stevige onderhandelaar, maar niet onwrikbaar'', aldus Van der Leegte. Wientjes Kunststoffen boekte vorig jaar een omzet van 18 miljoen euro en had, volgens Van der Leegte, een bescheiden winstmarge van vijf procent. ,,Dat kan nog wel wat omhoog'', taxeert de nieuwe eigenaar.

De 130 werknemers van de fabrikant van onder meer de moderne rode brievenbussen, kunststof schaatsen voor het merk Zandstra en vandaalbestendige prullenbakken, zullen hun baas missen. ,,Jammer dat hij vertrekt'', zegt Tjerk de Vries, lid van de ondernemingsraad. ,,Meneer Wientjes was altijd belangstellend. Ik heb tien jaar geleden een operatie gehad en hij vraagt me nog steeds of het allemaal goed gaat.'' Daarnaast toonde Wientjes zich ook een kordaat manager. De Vries herinnert zich de uitslaande brand in 1985 die de fabriek in Roden met de grond gelijk maakte. ,,Binnen een week konden we weer aan het werk in een nieuwe locatie.''

Ook Simon Veening, vacuümvormer in de fabriek in Roden, vindt zijn vroegere baas een open man. ,,Tot hij in 1999 vertrok liep hij elke morgen vrolijk door de fabriek en knoopte overal een praatje aan. Hij kende iedereen bij naam.''

Een aimabele netwerker, van hoog tot laag herkent men Wientjes in die omschrijving. Soms tot lichte ergernis. Wendelin von Boch: ,,Bernard was altijd veel op reis. Hij was nooit bereikbaar, omdat hij zo goed bereikbaar was, snap je? Hij was altijd maar aan het bellen. Ik ben blij dat we zijn telefoonrekening niet meer hoeven te betalen.''

Privé daarentegen is Wientjes geen man die feesten en partijen afloopt en in allerlei clubjes zit. ,,Hij is geen lid van de golfclub'', zegt oprichter Jan Smit van golfclub de Hooge Graven in Wientjes' woonplaats Ommen. ,,Bernard heeft naast zijn drukke baan nooit veel tijd voor sociale dingen hier in de buurt. Hij is hier voor zijn rust naar toe verhuisd.'' Maar hij is wel erg gastvrij, weet Smit. ,,Elk jaar organiseert hij voor zijn beste vrienden een huisconcert bij hem thuis. Dat was een traditie van de man die zijn prachtige landhuis ooit heeft gebouwd, de oude bankier Pierson.'' Ook tijdens de eeuwwisseling gaf Wientjes een groot feest voor vrienden. Smit: ,,Eerst was er een diner in stijl. Daarna speelde een band swingende muziek uit de jaren zestig.''

Een van de trouwe aanwezigen op die feestjes in huize Wientjes is Sybilla Dekker, voor haar ministerschap (VROM) directeur van de AWVN waarvan Wientjes toen voorzitter was. De minister, die geen herinneringen wil ophalen aan de privé-feestjes, vindt Wientjes een ,,bevlogen bestuurder'' met sociale kantjes. ,,Hij houdt altijd rekening met arbeidsverhoudingen.'' Dekker is blij met de komst van Wientjes naar Den Haag. ,,Nederland heeft behoefte aan een bestuurder die duidelijkheid biedt én ondernemerschap benadrukt. Dat doet Wientjes.'' Dekkers opvolger bij AWVN, Frans Versteeg, verheugt zich stiekem op die duidelijkheid van Wientjes. Zo was lang niet iedereen gelukkig met de kritische uitspraken van Wientjes over topsalarissen, herinnert Versteeg zich. ,,Zijn directheid zal nog wel eens tot verassende uitspraken leiden, ook voor z'n achterban.''