Kunst en tuin zijn één in Wijlre

Er heerst lichte paniek in Hedge House, het privémuseum van Jo en Marlies Eyck dat in de weelderige tuin van hun kasteel in het Limburgse Wijlre staat. De kraan in de orchideeënkas is open blijven staan en nu druppelt het water de ondergelegen expositieruimte binnen, vlak langs een hagelwit reliëf van kunstenaar Ad Dekkers. Een toegesnelde bezoekster gaat samen met de suppoost door de knieën om de ergste plassen op te dweilen. ,,Ik dacht eerst dat de waterval bij de expositie hoorde'', lacht ze even later, als de rust weer is wedergekeerd en de kasteelheer zijn gasten op koffie heeft getrakteerd.

De gastvrijheid van kunstverzamelaars Jo en Marlies Eyck, sinds 1981 de bewoners van het zeventiende-eeuwse Kasteel Wijlre, is vermaard. Op gezette dagen gaan de poorten open en mag het publiek ongestoord rondlopen door de perfect symmetrische tuinen met prachtig geschoren heggen. In het koetshuis en in het Hedge House, een door architect Wiel Arets ontworpen paviljoen dat in 2001 werd neergezet en dat een unieke symbiose is van kippenhok, orangerie en galerie, kunnen bezoekers een indruk krijgen van de kunstcollectie van het echtpaar. Meestal is Jo Eyck zelf aanwezig om zijn gasten gepassioneerd rond te leiden langs kunst en natuur.

Deze zomer is in en om het Hedge House een bijzondere groepstentoonstelling te zien, waarvoor het gastheerschap als uitgangspunt diende. Samenstellers Mark Kremer en Zsa-Zsa Eyck – de dochter des huizes en galeriehoudster in Amsterdam – nodigden eind vorig jaar elf kunstenaars uit voor een diner op het kasteel. Daar vroegen ze hun gasten ieder een werk te maken dat een relatie aan zou gaan met de omgeving. Naast een onkostenvergoeding kregen de kunstenaars ook de kans om een tijdlang op het landgoed te logeren.

En zo ontstond A Guest + a Host = a Ghost, een project dat zijn titel ontleende aan een tekstwerk van Marcel Duchamp uit 1953. De meeste genodigde kunstenaars hadden al een bijzondere band met het terrein. Peter Struycken bijvoorbeeld, van wie het echtpaar Eyck vijfendertig werken in de collectie heeft, maakte al in de jaren tachtig een sculptuur voor op het gazon. Hij was het ook die voorstelde om het theehuisje in de kleuren van een goudrenet over te schilderen, nadat Marlies Eyck zich had beklaagd over het saaie witte gebouwtje. Nu maakte Struycken een stel gewaagde kleurenschema's voor het interieur van het Hedge House.

Andere kunstenaars gingen met de natuur aan de slag. Zoals Michel Francois, die paardenbloemen plukte in de berm van de oprijlaan en die verzamelde in een vitrinekast. Daar hangen ze netjes op hun kop in het gelid, hun pluizenbollen voor eeuwig gefixeerd met haarlak.

Irene Fortuyn maakte een Portret van huis en tuin door met het roet van de open haard een muurschildering aan te brengen. Ze plakte er bronzen broches op, afgietsels van fraai gevormde boomknoesten. En buiten op het grasveld ligt een stapeltje snoeihout dat bij nader inzien ook uit brons gegoten blijkt. Je zou er zo aan voorbijgelopen zijn als Jo Eyck je er niet persoonlijk op had gewezen.

In Wijlre, zo begrijp je al snel, vormen kunst, architectuur en landschap een perfecte eenheid. De buxusbollen op het gazon echoën de vorm van Struyckens sculptuur, en de beukenhagen rondom het Hegde House zijn in exact dezelfde hellingshoek (veertien graden) geschoren als de dakrand. Soms is het onderscheid tussen cultuur en natuur zelfs helemaal verdwenen. De bronzen boom die Giuseppe Penone in 1997 in het bos plantte, ging zo op in de omgeving dat de merels er een nest in bouwden.

Je kunt alleen maar diep respect hebben voor de zorgvuldige en toegewijde manier waarop het landgoed is vormgegeven. Dat de tentoonstelling misschien niet direct voor zichzelf spreekt – de familie Eyck heeft een voorkeur voor abstracte, conceptuele kunst – is hier geen enkel bezwaar. Er zijn weliswaar geen tekstbordjes die de hermetische zwarte kast van Suchan Kinoshita of de ondoorgrondelijke tekening van Pieter Laurens Mol kunnen verklaren. Maar wie meer weten wil, hoeft maar een kik te geven of er staat iemand voor hem klaar. In Kasteel Wijlre krijgt iedere bezoeker een voorkeursbehandeling.

Tentoonstelling: A Guest + a Host = a Ghost. Tot en met 11 november in: Kasteel Wijlre, Kasteelwijlreweg 1, Wijlre.

Tot en met 19 juni do t/m zo van 11-17u open, daarna alleen op do en vr van 11-17u.