Het beeld

Het afscheid van VARA Live was weemoedig en een beetje te vroeg. Al na twee seizoenen sneefde het eigenwijze, kekke, nieuwe vormen verkennende actualiteiten- en rariteitenkabinet van Claudia de Breij en Dolf Jansen. Vooral Thijs Bayens' animatiesatire Café De Wereld begon eindelijk op dreef te raken, met sterkere teksten en uitgebalanceerde personages. Aan het slot zei de timide JP eindelijk wat hij dacht – `Allah Akbar' tegen Geert Wilders bij het urinoir – om in de slotscène door een onbekende te worden doodgeschoten.

In werkelijkheid beantwoordde onze premier gisteren de referendumcampagne `Nederland moet blijven' door voor de camera van Den Haag Vandaag in Madurodam een Hollandse nieuwe naar binnen te laten glijden. Dat soort campagnebeelden lust Nova rauw, terwijl Zembla (VARA/NPS) juist leek te willen bewijzen dat de omroepen niet aan de leiband van verwante politieke partijen lopen.

In Dirk Bayens' aflevering Eurobedrog werd de net weer door president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank gesuste commotie rond de invoering van de euro met sardonisch genoegen opgerakeld. Liefst drie hoogleraren (Klamer, Heertje en Szász, tevens ex-directeur buitenlandse zaken van De Nederlandsche Bank) mochten zich kritisch uitlaten over Gerrit Zalms ontkenning dat er iets mis zou zijn geweest met de koers van de gulden. De redenering van Szász en Klamer klinkt overtuigend: inderdaad, de inflatie rond de invoering van de euro werd veroorzaakt door een oververhitte economie, maar die was weer het gevolg van het uitblijven van een revaluatie van de gulden, zodat we `even veel te goedkoop waren' (Klamer). Zalm, die een niet goed werkend `straatgevoel' wordt verweten, heeft het langzamerhand helemaal gehad met de media en met het volk. Hij verwijt zijn interviewer dat deze ,,alleen maar meehuilt met verkeerde indrukken die er zijn'', waarop Bayens antwoordt: ,,Excellentie, de burgers zijn gewoon genegeerd, hè?'' Dat Marcel van Dam nog mag meemaken dat zijn VARA de stem van Fortuyn laat weerklinken. Het is vast de straf voor een regering die overweegt het omroepmonopolie aan te tasten.

Zalm kijkt naar `de feiten' van CBS en CPB, en snapt niet wat er aan de hand zou kunnen zijn. Maar die feiten zijn zelden onomstreden. In Rondom tien (NCRV) debatteerden onder meer biofysicus Cees Dekker – de troetelbèta van onderwijsminister Van der Hoeven (CDA) – Kamerlid Bert Bakker (D66) en biochemicus Piet Borst over de door Dekker verdedigde theorie van `intelligent design', een soort van creationisme light. Borst noemde het een sectarische protestantse aanval op de evolutieleer, Bakker had het met een zeer boos hoofd over `obscure fundamentalisten'. Borst verzwakte zijn betoog met twee Freudiaanse versprekingen: ,,de Darwinistische evolutietherapie'' en over Gods vermeende intelligente opzet – erg grappig – ,,in ons vakgebied geloven wij daar niet in''. Net als de door Zalm en zijn tegenstanders verschillend beoordeelde `feiten' bleek ook het paradigmadebat over geloof en wetenschap verdomd ongeschikt voor televisie.