Een klein sneetje, of ziek als een hond

Huisartsen zeggen dat hun staking in het belang is van de patiënten. Ook de minister zegt aan de patiënten te denken. Wat vinden die er zelf van? ,,Wat! Staken ze?''

Haar hand ligt op zijn hand. Johannes (77) en Pie (73) van der Gaag hadden een beddenfabriek, werden koster in een kerk in Delfshaven. Hij leidde begrafenissen tot aan zijn pensioen. Nu zitten ze dicht tegen elkaar aan, hij in beige broek, zij heeft een grijze blouse aan. Ze wachten op de uitslag van zijn onderzoeken. ,,Hij heeft alles al gehad'', zegt zij. ,,Hij hangt van ritssluitingen aan elkaar.''

Ze hebben al achttien jaar dezelfde huisarts, in Maasdam. Als ze belden, dan kwam hij ook. Dat veranderde tien jaar geleden. Toen ging hun huisarts twee dagen in de week lesgeven aan de universiteit. Er kwamen drie andere huisartsen bij in de praktijk. ,,Die hebben er ook voor geleerd, maar die kennen mijn man niet. Onze dokter weet dat als mijn man zegt `ik heb pijn' dat hij dan echt pijn heeft. Als we hem willen spreken moeten we twee weken van tevoren bellen. Als we iets belangrijks willen bespreken doen we dat ook.''

Huisartsen staakten deze week, van woensdag tot en met vandaag. Ze dreigden aan het begin van de middag nog met nieuwe stakingen volgende week, in het belang van hun patiënten. De voorzitster van de lobbyclub voor patiëntenbelangen NPCF, Iris van Bennekom, vreest dat die patiënten de dupe worden van de stakingen. Minister Hoogervorst van Volksgezondheid wil de zorg efficiënter organiseren, voor diezelfde patiënten.

Als je patiënten – woensdag in een gezondheidscentrum in Gouda en op de spoedeisende hulp van het Erasmus MC gisteravond – deze week zelf vraagt wat ze van huisartsen en hun staking vinden, zijn het de ouderen en zieken die de huisartsen steunen in hun protest. Jonge en gezonde mensen vinden vaker dat huisartsen maar weer aan het werk moeten. Er zou eens wat kunnen gebeuren. Erik de Jonge (28) uit Leiden, met een rode broek en een donkerblauw poloshirt, ,,kan het wel begrijpen dat mensen in opstand komen als ze hetzelfde werk moeten doen voor minder geld''. Maar: ,,Ik vind het ook goed dat dingen minder centraal worden geregeld, en er moet toch worden bezuinigd.'' Huisartsen mogen van hem staken, ,,maar niet met zo veel tegelijk.''

Eigenlijk weten patiënten niet zo goed waarom huisartsen staken. Dat ze een conflict hebben met de minister en de zorgverzekeraars weten de meesten wel. Sommigen ook dat het om geld gaat en `de macht van de zorgverzekeraar'. Dat ze dezer dagen niet naar hun eigen huisarts kunnen weten ze niet allemaal.

,,Wat! Staken ze?'' zegt een donkere sportief geklede man op de spoedeisende hulp. Zijn vriend is ,,gevallen op de Binnenweg'' in Rotterdam. Dat is in het uitgaanscentrum, vlak bij het ziekenhuis. De jongen lacht om zijn vriend. ,,Als zijn arm is gebroken kan hij die niet bewegen'', weet hij. Toch zijn ze direct hier naar toe gekomen.

Johannes en Pie van der Gaag wisten niet dat hun huisarts niet heel de week staakt. ,,Als we dat hadden geweten waren we maandag of dinsdag al gegaan.'' Twee weken geleden ging Johannes van der Gaag naar een van zijn huisartsen. ,,Ik was zo ziek als een hond.'' Hij had het benauwd, pijn, een droge hoest. Ze dacht dat het aan de medicijnen lag. Vorige week ging hij weer. ,,Toen zei ze: `nu stoppen we helemaal met die medicijnen'.'' Hij kreeg andere bloeddrukverlagers. Deze maandag werd het erger, maar omdat hij gisteren toch een afspraak bij de cardioloog had in het ziekenhuis wachtte hij daarop. Ze waren net terug in Maasdam, toen de cardioloog belde. Het waren niet de medicijnen. Of hij zich direct weer in het ziekenhuis, bij de spoedeisende hulp, wilde melden voor verder onderzoek.

De NPCF, die 23 grote koepelorganisaties van patiëntenverenigingen vertegenwoordigt, is not amused over de huisartsenstaking. Ze dreigde met een kort geding, als de huisartsen zouden gaan staken. En trok het dreigement vlak voor de staking in ,,om de emoties van de huisartsen de ruimte te geven'', zegt een woordvoerster nu. Als huisartsen nog eens zouden staken, ,,gaan we echt naar de rechter''.

De NPCF opende een telefoonlijn waarop mensen over de staking konden klagen. Er kwamen `ruim honderd' telefoontjes ,,in de categorie klein leed''. De NPCF plaatste een modelbrief op haar website waarmee patiënten hun huisarts aansprakelijk kunnen stellen voor no-claimgeld dat ze nu mislopen als ze onverhoopt naar de specialist moeten. Huisartsenzorg zit namelijk niet in de no-claimregeling, ziekenhuiszorg wel. De woordvoerster wil zich niet uitlaten over het conflict, ze wil wel zeggen dat ze ,,positief-kritisch'' tegen de nieuwe Zorgverzekeringswet aankijkt

Verschillende regionale patiëntenplatformen, zoals in Amsterdam, steunen de acties van de artsen. De NPCF-woordvoerster zegt dat al hun lidverenigingen zich tegen de staking hebben uitgesproken. Wat als blijkt dat de meeste patiënten de staking steunen, kan de NPCF dan nog tegen zijn? De woordvoerster: ,,Daar kan ik geen antwoord op geven. Wij vertegenwoordigen de koepels. Dat is een andere structuur.''

Nu de huisartsen staken, weten mensen wel erg gemakkelijk de weg naar de spoedeisende hulp (SEH) te vinden, ondervinden de artsen en verpleegkundigen in het Erasmus MC. Woensdag was het wat drukker dan anders, mensen moesten anderhalf tot twee uur wachten. Gisteren was het nog drukker: 87 mensen tot half negen, bijna twee keer zoveel als op donderdag een maand geleden.

Mensen komen voor keel- en oorontstekingen, urinewegonstekingen. Eric de Jonge is er voor een langdurige bloedneus. Vahtettin Bahadir (31) voor zijn tante die ,,al dagen pijn heeft aan de linkerkant van haar lichaam''. Antonio Ascenção (41) voor zijn nicht met ,,hartkloppingen en duizeligheid''. Toen zijn vrouw twee jaar geleden haar arm kneusde ging hij ook direct naar het ziekenhuis. ,,Dat is maar twee minuten met de metro en je weet meteen dat je goed zit.'' Coen Spaan van 22 zegt: ,,Als ik iets heb ga ik bijna altijd meteen naar het ziekenhuis.'' Nu is hij er voor ,,heftige hoofdpijn, sinds maandag''.

De artsen en verpleegkundigen weten niet goed wat ze aanmoeten met de klachten waar deze mensen voor komen. Een vrouw dacht dat er misschien wel glas in haar hand zat. ,,Ik haalde het bloed weg en er was niets. Een heel klein sneetje.'' ,,Mensen, kijk dan toch'', roept haar collega. Verpleegkundige Karin Weststrate: ,,Soms hebben mensen onhoudbare pijn, of zijn ze ongerust. Soms is het iemand die tegen ze zegt: Nu mag je naar het ziekenhuis. Sommige mensen vinden het helemaal niet vervelend om niet eerst langs de huisarts te moeten.''

Volgens SEH-arts Rogier van den Berg is het niet goed dat mensen voor dit soort klachten in `de medische molen' komen. ,,Als iemand al weken last heeft van zijn schouder en nu bij ons komt moeten wij al zijn klachten onderzoeken. Komen er dan achter dat hij een slijmbeursontsteking heeft door een overbelasting van de pezen. De huisarts had misschien geweten dat hij in de horeca werkt, niet goed kan rondkomen en dat die persoon, wil hij van zijn pijn afkomen, toch echt minder moet gaan werken.''