Zogenaamde Grondwet is echt een ratjetoe 1

Onze als een leeuw voor het referendum vechtende, door mij zeer gewaardeerde premier heeft gevraagd aan te geven wat de serieuze bezwaren tegen de zogenaamde `Grondwet' voor Europa zijn en tevens hoe het anders zou moeten. Welnu, enkele punten:

1. De zogenaamde `Grondwet' is geen grondwet, maar een ratjetoe.

2. De Engelsen, die geen geschreven grondwet kennen, zullen dit product zeker na dit geharrewar in een referendum niet accepteren. Hier kunnen wij staat op maken.

3. Een dergelijk monolithisch stuk is tegen het Nederlandse belang. Het zou ons land opsluiten in een `continentaal' Europa, voor Nederland een `vreemde' wereld, afgesloten van Engeland. In ieder geval reden tot `Op de plaats rust'.

4. Zelfs als dit politiek onvoldragen proefdocument met veel moeite zou worden `doorgedrukt', is dit nu reeds een verloren strijd. Op deze wijze kunnen wij de toekomst van Europa voor eeuwen toch niet vastleggen. Deze moet immers op een redelijk bezonken Europese consensus stoelen.

5. Er moet een orde komen waarin de deelnemende landen een zekere mate van zeggingsmacht houden, hoe bescheiden ook.

6. Vele punten van de kritiek geven ook de zienswijze van de Nederlandse regering weer, die de regering echter niet kon waarmaken tegen de grote Frans-Duitse druk. Nu spreekt de `stem des volks': het laatste station.

7. Er moet een nieuwe commissie komen met een voorzitter uit Finland, uit Engeland of uit een ander land, maar niet uit Frankrijk.

8. Niet bang zijn voor dreigementen dat Nederland zich isoleert. Ieder land heeft immers het recht om `neen' te zeggen. In dat geval moet opnieuw worden onderhandeld. Geen man overboord.

9. Er is wel reden tot bezorgdheid, omdat wij met dit voorstel een sprong in het duister zouden maken zonder alternatieven (zoals ten tijde van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog). Een `ja' is een `va-banque'-politiek, een `neen' een teken van voorzichtigheid.

Dus: terug naar de tekentafel! Een jaar (misschien twee) lang kunnen wij nog rustig wachten op een verstandig voorstel van een verstandige commissie. Haastige spoed is zelden goed.