Vliegverbod Onur Air `namens Europa'

Onur Air zal morgen weer met een vliegtuig landen in Nederland, na de voortijdige opheffing van het vliegverbod. Was de Turkse maatschappij echt zo gevaarlijk of heeft de luchtvaartinspectie geblunderd?

Onur Air en de Nederlandse consument mogen de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) wel dankbaar zijn. Dankzij tijdig ingrijpen en het opleggen van een vliegverbod zijn mogelijke rampen voorkomen, zegt Helma Neppérus, de directeur van de IVW. De advocaat van Onur Air, Frans Vreede, noemt de argumentatie van IVW ,,een kulverhaal''. En het feit dat het weren van zijn cliënt uit Nederlands luchtruim niet een maand maar twee weken heeft geduurd is voor Vreede het bewijs dat de IVW fout zat.

De feiten spreken volgens Neppérus voor zich: met Onur Air hadden binnen korte tijd een aantal zware incidenten plaats. Inspectie van vliegtuigen gebeurt volgens het SAFA-programma (Safety Assessment Foreign Aircraft) van de Joint Aviation Authority (JAA), een overkoepelend Europees orgaan voor de luchtverkeersveiligheid. De JAA heeft 41 leden, waaronder Turkije. Overtredingen worden ingedeeld in categorieën, oplopend van 0 tot 3. Bij Onur Air hadden vorig jaar al zes incidenten categorie 3 plaats, en deze maand binnen korte tijd vier.

Vorige week vloog een delegatie van IVW naar Istanbul voor overleg met Turkse luchtvaartautoriteiten. Neppérus: ,,We hebben ernstig met elkaar gesproken en tegen de Turken gezegd dat dit niet weer moet gebeuren. Ze hebben verbetering toegezegd en een verklaring ondertekend waarin staat dat ze meer onderhoud en een betere gewichtsverdeling bij Onur Air garanderen en dat Onur geen oude leasetoestellen meer zal inzetten.'' Volgens de directeur van IVW was dit ,,voldoende'' om het vliegverbod op te heffen. ,,Wij zijn niet op onze schreden teruggekeerd, aanhouden van het verbod was niet meer nodig.''

Advocaat Frans Vreede erkent één fout van Onur Air: het inzetten van twee oude Lockheed Tristars, die vervolgens door Nederland werden geweerd. ,,Maar voor de rest rechtvaardigen de feiten niet dit malle ingrijpen. Het toezicht en onderhoud van de vliegtuigen is de verantwoordelijkheid van Turkije, dat zich keurig aan de regels houdt'', zegt Vreede. Hij heeft een brief gestuurd aan de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, waarin beklag wordt gedaan over het optreden van IVW. Vandaag had in Brussel hoog ambtelijk overleg plaats in Brussel over Onur Air. In de brief beklaagt Vreede zich over de opstelling van IVW. ,,De Nederlandse autoriteiten zijn in de schoenen gestapt van hun collega's in Turkije, een actie zonder precedent tussen leden van de JAA onderling en een klap in het gezicht van de Turkse autoriteiten.''

Helma Neppérus gaat er ook van uit dat de stap die zij heeft gezet nooit eerder is voorgekomen in de JAA, maar vindt juist dat Nederland hiermee een goed voorbeeld heeft gesteld. ,,Nederland heeft dit namens Europa aangezwengeld.'' In navolging van Nederland verboden na 12 mei ook Duitsland, Frankrijk en Zwitserland de vluchten van Onur Air, maar opvallend genoeg andere landen waar Onur Air op vliegt niet, zoals België, Groot-Brittannië en Oostenrijk.

Advocaat Vreede trekt hieruit de conclusie dat deze landen ,,het oneens waren met de Nederlandse autoriteiten''. De door IVW genoemde incidenten met Onur Air waren niet uitzonderlijk en hadden andere maatschappijen ook kunnen treffen stelt hij. In de brief aan Barroso staat: ,,De argumenten van Nederland zijn geen strootje waard.'' Onur Air kreeg eerder de Belgische Militaire School aan zijn zij die na onderzoek van de feiten concludeerde dat ,,het verbieden van de ganse vloot van Onur Air buiten proporties'' was.

Nu het vliegverbod is opgeheven wil Onur Air de schade verhalen. Frans Vreede rekent voor dat in totaal ongeveer 40.000 passagiers door uitvallen van vluchten of omboekingen grote vertraging hebben opgelopen en in het kader van een nieuwe Europese wet (Denied Boarding Compensation) recht hebben op een vergoeding van 400 euro per persoon. Als iedereen claimt is dit 16 miljoen euro. Dan is er de inkomstenderving van Onur Air en de extra kosten die touroperators hebben moeten maken om hun klanten op vluchten van andere maatschappijen te krijgen. Onur Air wil de staat aansprakelijk stellen. Neppérus denkt dat de claims geen enkele kans van slagen zullen maken, ,,maar ze mogen claimen wat ze willen''.