Veilig gevoel, zo'n politiecontrole

Met een omvangrijke preventieve verkeerscontrole langs de A1 wil de politie de veiligheid vergroten.

De eerste jaren stuitte de politie op verzet, maar tegenwoordig heeft de burger vooral begrip.

Vroeger, zegt hij lachend, was hij wel eens pissig geweest, agressief zelfs. Maar nu hij ,,oud en wijs'' is, stoort hij zich niet aan de grootschalige politiecontrole die de slaperige aannemer uit Enschede een half uur langer afhoudt van zijn bed. ,,Voor een stukje veiligheid, slaap ik graag een half uur korter'', zegt Arend Stakkers (50).

Handhaving van de orde moet er zijn, is de volste overtuiging van de aannemer. ,,Mensen moeten gecontroleerd worden. Anders wordt het een zooitje, loopt alles uit de hand.'' Net als alle andere bestuurders en passagiers, jong en oud, ondergaat hij lachend de intensieve doorzoeking van zijn auto en op zijn lichaam.

Deze week werd operatie Ochtendgloren voor de 45ste keer gehouden op de snelweg A1 ter hoogte van de gemeente Rijssen-Holten. In beide richtingen werden bestuurders preventief gefouilleerd en gecontroleerd op het gebruik van alcohol en drugs. Een drugshond speurde in verdachte auto's naar drugs. Een scanmobiel van de douane scande bagage op drugs en wapens.

Aan deze gezamenlijke controle werkten ruim honderd medewerkers mee van de regiopolitie, de verkeerspolitie van het KLPD, de marechaussee, de douane en de dienst motorrijtuigenbelasting. Ook Autobahnpolizei Niedersachsen was erbij om te helpen met het checken van de Duitse auto's.

Aanvankelijk riepen de acties nog enige weerstand op bij burgers, maar de laatste jaren stribbelt haast niemand meer tegen, zegt Hans Markerink van het KLPD. De operatie Ochtendgloren komt uit zijn koker. Eind jaren zeventig leidde een grootschalige politieactie bij Bleiswijk nog tot Kamervragen, herinnert woordvoerder Frans Zuiderhoek van het KLPD zich nog. ,,Hoe de politie het in haar hoofd haalde om mensen van de weg te halen. Nu dringen burgers én politici aan op acties.''

De eerste operatie Ochtendgloren werd eind 1998 gehouden. Vrachtwagens werden op de parkeerplaatsen langs de A1 regelmatig met geweld beroofd van hun wagens en lading. Inbraken en roofovervallen in de omliggende gemeenten kwamen aan de lopende band voor. Toen ook nog eens een politiewagen onder vuur werd genomen, werd besloten om dan maar zo veel mogelijk automobilisten van de weg te halen om zo het wapenbezit terug te dringen.

En het werkte, zegt Markering. Het aantal inbraken, autodiefstallen en berovingen in de twaalf aangrenzende gemeenten is gedaald sinds de eerste actie in 1998. Je moet hem niet pakken op cijfers, maar hij durft zijn hand in het vuur te steken dat de cijfers met de helft zijn gedaald.

Dat is het directe gevolg van de acties, zegt I.J. Draaier stellig. Draaier is raadslid voor het CDA in Rijssen-Holten. Hij en enkele van zijn collega's bekijken de acties op enige afstand. ,,Burgers schreeuwen om veiligheid. Dan krijg je dit soort acties.''

Andere gemeenteraadsleden knikken bevestigend. ,,Een goede zaak,'' zegt een collega van de ChristenUnie. ,,Mensen vinden het prettig dat de instanties optreden'', mengt een ander CU'er zich in het gesprek. De lokale politici hebben de twee parkeerplaatsen `Bolder' en `Struik' voor de duur van de controle aangewezen als veiligheidsrisicogebied om zo preventief fouilleren juridisch mogelijk te maken.

Twee Britse jongens zorgen voor het `hoogtepunt' van de nacht. Ze staren verstijfd voor zich als de drugshond hun aftandse blauwe bus doorzoekt. Er komen twee zakken nederwiet tevoorschijn, gescoord in Amsterdam. Uiteindelijk mogen de jongens hun reis richting Oost-Europa voortzetten.

De spanning stijgt bij agenten. Zo'n drie kilometer voor de controleplaats is een gestolen BMW gescand. De wagen kan elk moment de parkeerplaats oprijden. Minuten verstrijken, maar geen spoor van de dieven en de snelle bak. ,,Die zullen ergens onderweg een afslag hebben genomen'', concluderen agenten even later teleurgesteld. Het radiostation 538 blijkt om de vijf minuten de luisteraars in te lichten over de controles. ,,Dat ze zoiets flikken,'' zegt woordvoerder Zuiderhoek pissig. ,,Het zal je auto maar wezen.''

De `oogst' is deze nacht niet groot: vier illegalen, een profvoetballer zonder rijbewijs achter het stuur, een paar wapenstokken, een paar mensen met openstaande boetes, twee vrachtwagenchauffeurs die zich niet aan de rusttijden houden.

Maar lage cijfers vertellen niets over het succes van de controle, zeggen functionarissen en burgers. Zo gelooft Glen Jhanjhan (39) uit Enschede heilig in de preventieve werking van acties als Ochtendgloren. ,,Soms moet je maximale middelen inzetten om kleine successen te kunnen boeken.'' Hij kan er wel om lachen. Dit is de eerste keer dat hij onderworpen wordt aan een strenge controle. ,,Als je een schoon geweten hebt, kun je geen moeite hebben met controles.''