Angst dat Schiphol in verkeerde handen valt

Slagvaardig opereren is het meest gebruikte argument vóór een beursgang van Schiphol. Tegenstanders zijn bang dat de mainport in verkeerde handen valt.

De Tweede Kamer bespreekt vanavond het voorstel van het kabinet, bijna een jaar geleden gedaan, om een minderheid van de overheidsaandelen in de luchthaven Schiphol te verkopen. Op dit moment is ruim driekwart van de aandelen van het rijk, ruim 20 procent van de gemeente Amsterdam en ruim 2 procent van Rotterdam. Straks wordt dat teruggebracht tot gezamenlijk ten minste 51 procent.

Als het grootste voordeel van een gedeeltelijke beursgang wordt steevast genoemd dat de luchthaven wordt belemmerd in z'n ambities om zowel buitenlandse investeringen te doen alsook in de eigen omgeving geld te steken. Nu nog moet er veel geld worden geleend als er bijvoorbeeld een nieuwe terminal moet worden gebouwd, straks kan dat ook door nieuwe aandelen uit te geven. Schiphol wil graag een mainport blijven en een belangrijke rol spelen als Europese overstapluchthaven die kan concurreren met luchthavens in Londen, Frankfurt, Parijs en Madrid.

Aandelenverkoop maakt de weg vrij voor overnames, zo stelt de Raad voor Verkeer en Waterstaat, het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet in dit dossier. Landen willen immers hun geprivatiseerde luchthavens wel verkopen aan buitenlandse investeerders, maar niet aan `staatsbedrijven'. Om die reden zou Brussel de Nederlanders al snel van het lijstje met gegadigden voor de luchthaven Zaventem hebben afgevoerd.

De belangrijkste bezwaren zijn langzamerhand ook duidelijk. De luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen, maken zich almaar bozer over de tarieven die zij moeten betalen, en die volgens de BARIN, de Board of Airline Representatives in the Netherlands, de afgelopen zes jaar met 50 procent zijn gestegen. De luchtvaartbedrijven zeggen deze tariefstijgingen niet te begrijpen, omdat Schiphol veel geld verdient aan winkels, restaurants en amusement op de luchthaven. Deze winst op non-aviation activities, stellen de luchtvaartmaatschappijen, zou de tarieven voor het vliegverkeer moeten kunnen drukken.

De meest serieuze angst is die voor een investeerder zonder engagement, die aandelen van de structuurvennootschap koopt maar misschien wel helemaal geen interesse heeft in Schiphol als mainport van Nederland en Europa. Een investeerder die zich weinig gelegen laat liggen aan de functie van Schiphol als banenmotor, en misschien liever hamburgers verkoopt in een airport city dan zorgen dat er vanuit Nederland een netwerk van internationale verbindingen blijft bestaan.

Deze angst heeft het CDA ertoe gebracht om voor te stellen de aandelen liever aan een beperkte groep betrouwbare investeerders te veilen dan ze naar de beurs te brengen, en die de gemeente Amsterdam ertoe brengt om aan te dringen op het blokkeren van de aandelenverkoop. Tot het daadwerkelijk ten uitvoer brengen van een veto zal het echter vermoedelijk niet komen, zei de Amsterdamse wethouder Van der Horst gisteren bij een hoorzitting in het parlement. De gemeente heeft als aandeelhouder wel het recht een veto uit te spreken.

Het kabinet denkt de mogelijke bezwaren in zijn wetsvoorstel goed te hebben geneutraliseerd. Zo stelt het voor om de NMa toezicht te laten houden op de tarieven voor de luchtvaartbedrijven, en moet Schiphol de minister van Verkeer en Waterstaat op de hoogte houden van de investeringsplannen. Als daaruit blijkt dat de luchthaven wordt verkwanseld, kan de minister in uiterste instantie de vergunning intrekken om op het grondgebied van Schiphol een luchthaven te exploiteren. Voordat het zover komt, zijn ook andere maatregelen mogelijk, zeggen juristen, zoals het wegsturen van de raad van commissarissen.