Synode erkent omstreden patriarch niet meer

Een Grote Synode van de orthodoxe kerk, bestaand uit de oecumenisch patriarch Bartholoméos en 12 hoogwaardigheidsbekleders, heeft gisteren in Istanbul de omstreden patriarch van Jeruzalem Irinaíos vervallen verklaard van de troon. De orthodoxe leiders erkennen zijn gezag niet langer. Zijn naam zal in hun gebeden niet meer worden vermeld. Alleen de patriarch van Georgië was tegen; Antiochië en Polen onthielden zich.

Irinaíos wordt ervan beschuldigd dat hij akkoord is gegaan met de verkoop van kerkelijk onroerend goed aan Israëlische investeerders. Zijn zaak heeft voor grote commotie in de orthodoxe kerk gezorgd. Palestijnse gelovigen zien de verkoop van land aan Israël als verraad. Joodse organisaties proberen `het land van Jeruzalem' te bevrijden door de aankoop van grond en huizen in Arabisch Oost-Jeruzalem dat de Palestijnen beschouwen als hun toekomstige hoofdstad.

Irinaíos, die zelf ook in Istanbul aanwezig was, verklaarde na afloop van de bijeenkomst niet te zullen aftreden. Hij is (in 2001) voor het leven gekozen, zo is zijn stelling, en kan alleen door zijn plaatselijke Synode worden verwijderd bij ernstige lichamelijke of geestelijke aftakeling of bij geloofsafval. Hij bestrijdt nu ook dat de Jordaanse koning Abdallah II zeggenschap heeft hem af te zetten, zoals vorige week gebeurde op grond van een wet uit 1958. In die tijd beheerste Jordanië Jeruzalem nog.

Irinaíos had ook al de steun verloren van de Palestijnse Autoriteit en de Griekse regering, alsmede de invloedrijke `Broederschap van de Bewaarders van het Heilig Graf', Griekse burgers van Jeruzalem. Israël houdt zich nog op de vlakte en heeft zijn erkenning, die uit 2004 dateert, nog niet ingetrokken. Maar de Israëlische politie gaf vorige week geen gevolg aan Irinaíos' verzoek hem met geweld toegang te verlenen tot de zaal waar de patriarchale troon zich bevindt.

Irinaíos' afzetting houdt in dat er eerst een waarnemer en daarna een opvolger moet worden gekozen. Van de 18 bisschoppen van zijn eigen plaatselijke Synode, staan er nog maar drie aan Irinaíos' kant. Nieuwe incidenten worden verwacht als Irinaíos zondag probeert in de Heilige Grafkerk in Jeruzalem de mis op te dragen.