Nee-kamp: niet trouwen met Ierland

De gemeenteraad van Amsterdam hield gisteren een bijzondere vergadering, over de Grondwet. Met hoog bezoek. ,,Beoordeel de feiten'', zei Josep Borrell.

Hij heeft er wel iets van opgestoken, zegt de Amsterdammer Johan Sizoo (68). Bijvoorbeeld dat de Europese Grondwet toch gecompliceerder is dan hij dacht. Ook heeft hij vanavond goede argumenten vóór de Grondwet gehoord. En dus moet hij op zoek naar nieuwe argumenten tegen, zegt hij. Want hij is, was en zal tegen blijven. Waarom? ,,Het vastleggen van de vrije markt hoort niet in de Grondwet thuis.''

De Amsterdamse gemeenteraad hield gisteren een debat over de Europese Grondwet. Niet om voor of tegen te zijn, begon burgemeester Cohen, maar om de burger beter te informeren. Wat staat er eigenlijk in? Wat zijn de gevolgen? Daarvoor werd een aantal gasten uitgenodigd. Fervente voorstanders als staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese Zaken, VVD) en voorzitter Josep Borrell van het Europees Parlement. En pertinente tegenstanders als Tiny Kox (SP, Eerste Kamerlid) en Willem Bos (Comité Grondwet Nee). En ongeveer honderd bezoekers.

Waar gaat zo'n avond uiteindelijk over? Een beetje over de inhoud, veel over onvrede en nog meer over sentimenten. Staatssecretaris Nicolaï beseft dat dit onvermijdelijk is. Het gevoel. Dat is het grootste probleem. Mensen zijn ontevreden over hoe het gaat in Europa, maar ja, daar kan de Grondwet niets aan doen, verzucht hij. ,,U bent wel boos, maar het helpt niet om daarom tegen de Grondwet te stemmen.''

Het helpt juist wel, beweert professor Arjo Klamer van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Heeft u problemen met de euro? Stem tegen. Bent u tegen Turkije in de EU? Stem tegen. ,,We stemmen over een totaalpakket. Dus ook over het beleid van de afgelopen jaren.'' Wat de Grondwet eigenlijk is? Dat wil Kramer met plezier uitleggen. Hij gaat graag naar Italië, Ierland en Portugal. Voelt veel voor deze landen. ,,Maar ik wil niet met ze trouwen.'' Dat is de Europese Grondwet, zegt Klamer. ,,Het gaat te ver. We houden te weinig van elkaar. En het is gevaarlijk. Denk aan gevolgen van een eventuele scheiding.''

Het publiek mag ook meedoen en na het debat met een wit, groen of rood petje zwaaien. Dat is het moment van raadslid Henk Bakker senior van Leefbaar Amsterdam. Van de Grondwet begreep hij weinig, van de Engelse inleiding van Borrell nog minder. Maar zwaaien kan hij. In de ene hand een rood petje, in de andere een beeldje van Pim Fortuyn.

Tussendoor reageren kon ook. Bijvoorbeeld op stellingen als `De Europese Grondwet maakt de Europese Unie democratischer' of `de Grondwet zorgt voor een afbraak van ons sociale stelsel'. Maar het publiek wil het vooral praktisch houden. ,,De dierentuin in Londen heeft bij de EU geklaagd dat Artis subsidie krijgt. Waar gaat dat over'', vraagt bezoeker Harmen Bos.

Voorzitter Borrell van het Europese Parlement blijft de hele avond manmoedig glimlachen. Maar aan het eind van de avond houdt hij het niet meer. Al die verwijten. Europa heeft een tandeloos parlement. Of: De Grondwet is door een ongekozen club in elkaar gezet. En: We lopen een fuik in, waar we niet meer uit kunnen. In rap Spaans veroordeelt hij de sentimenten. ,,Hou nou eens op met bangmakerij. Dat de Europese wetten zullen overheersen. Voor zover dat al het geval was, blijft het zo. En voor het overige gebeurt het niet. Beoordeel de feiten.''

Na afloop blijft Maroufi Abdelkatif nog even op de tribune zitten. De rode pet op zijn hoofd. Want hij gaat nee stemmen, daar kan niemand iets aan doen. De Grondwet vindt hij niet neutraal en niet voor iedereen te begrijpen. Dus is hij niet goed, stelt hij vast. Maar wat Abdelkatif tegenvalt, is dat zelfs de politici volgens hem niet weten wat de Grondwet precies inhoudt.